Jak substancje psychoaktywne wpływają na pracę?
Zobaczmy na przykładzie pająków…
…a odpowiedzi dostarczy nam także NASA.
W 1948 roku szwajcarski farmakolog Peter Witt zrobił eksperyment, który niezwykle jasno pokazał działanie substancji psychoaktywnych na układ nerwowy.
Wszystko zaczęło się od prozaicznego problemu zoologa H.M. Petersa, który chciał przesunąć czas budowania pajęczych sieci z godzin nocnych (2:00-5:00) na wcześniejsze, by móc je filmować.
Co więc zrobił?
To co Ty!
Skorzystał z kawy.
Podał pajęczakom kofeinę zaczynając od najmniejszej dawki 10 μg.
Jednak ta dawka spowodowała zmniejszenie się sieci i nierównomierność promieniowych nici.
Ok, też czasem po jednej kawie praca nam nie idzie…
Co wtedy robimy? Sięgamy po kolejną.
Badacz więc tym razem podał dawkę 100 μg…
…co zaowocowało całkowitym chaosem w geometrii sieci.
Naukowców nie trzeba było długo zachęcać do sprawdzenia innych substancji psychoaktywnych.
Co ciekawe, 47 lat później NASA powtórzyło eksperyment, potwierdzając jego wyniki.
🧠 Co testowano jeszcze?
- Amfetamina (Speed) - większe, ale chaotyczne sieci ze wzorami „zigzag”
- Marihuana - mniejsze sieci, pajęczaki robiły sobie dłuższe przerwy
- Środki nasenne - pajęczaki zasypiały w połowie pracy
- LSD - paradoksalnie małe dawki poprawiały regularność sieci!
A u ludzi?
Kofeina na szczęście działa inaczej na ludzi niż na pająki.
W końcu powstała jako toksyna mająca odstraszyć owady.
Badania neuroobrazowe pokazują, że kofeina wpływa w podobny sposób na mózg u ludzi:
- Korę przedczołową (planowanie, kontrola impulsów)
- Układ nagrody (motywacja, koncentracja)
- Obszary odpowiedzialne za koordynację ruchową
💭 Może warto czasem spojrzeć na poranną kawę jak na substancję psychoaktywną, którą faktycznie jest?
A Ty, jeśli masz nie pić kawy, to co wybierasz?
NeuroNauka w biznesie i na co dzień prosto na Twój e-mail
Cotygodniowy biuletyn o NeuroOdkryciach w biznesie i na co dzień. Prosto o mózgu, neuronauce, efektywności. Dołącz do 12 700+ subskrybentów.
NeuroNauka w biznesie i na co dzień prosto na Twój e-mail
Dołącz do 12 700+ subskrybentów.
Źródła:
- Hesselberg, T., & Vollrath, F. (2004). The effects of neurotoxins on web-geometry and web-building behaviour in Araneus diadematus. Physiology & Behavior, 82(2-3), 519-529.
- Noever, D. A., Cronise, R. J., & Relwani, R. A. (1995). Using spider-web patterns to determine toxicity. NASA Tech Briefs, 19(4), 82.
- Witt, P. N. (1956). Die Wirkung von Substanzen auf den Netzbau der Spinne als biologischer Test [The effect of substances on the web-building of spiders as a biological test]. Springer-Verlag.
- Witt, P. N., Reed, C. F., & Peakall, D. B. (1968). A spider's web: Problems in regulatory biology. Springer-Verlag.
- Nathanson, J. A. (1984). Caffeine and related methylxanthines: Possible naturally occurring pesticides. Science, 226(4671), 184-187.
- Noever, D. A., Cronise, R. J., & Relwani, R. A. (1995). Using spider-web patterns to determine toxicity. NASA Tech Briefs, 19(4), 82.
