Podróż od całego mózgu do jednej synapsy
Od całego mózgu przez przekrój kory i milimetr sześcienny ludzkiej kory do jednej synapsy, na prawdziwych skanach i zdjęciach z mikroskopu elektronowego.
Etapy
Ten model pochodzi z atlasu referencyjnego Allena, ma 283 nazwane struktury i około 15 cm w najdłuższym wymiarze. To uśredniona mapa anatomii, a nie skan jednej osoby.
Świecący punkt oznacza przedni odcinek lewego płata skroniowego, z którego pochodzi tkanka oglądana w kolejnych etapach. Gdy przybliżysz widok, mózg zostanie przecięty od czoła dokładnie do tego miejsca. Położenie punktu na modelu jest przybliżone.
Źródło: Börner i wsp., Nature Methods 2025 · Allen Human Reference Atlas · CC BY 4.0
Widzisz jeden z 7404 skrawków mózgu BigBrain, który należał do 65-letniej kobiety. Każdy skrawek ma 20 µm grubości i jest barwiony na ciała komórek, a obraz jest odwrócony, więc jasne miejsca to gęsto upakowane ciała komórek.
Przekrój prowadzi przez boczną powierzchnię płata skroniowego, czyli przez ten sam płat, z którego pochodzi tkanka H01. Przy największym powiększeniu jeden piksel ma około 21 µm, mniej więcej tyle co jedno ciało komórki, dlatego widać, że komórki tam są, ale żadnej nie da się prześledzić.
Źródło: Amunts i wsp., Science 340, 1472 (2013) · CC BY-NC-SA 4.0
Ten fragment kory z lewego przedniego płata skroniowego pobrano podczas operacji 45-letniej osoby z padaczką lekooporną, a potem sfotografowano warstwa po warstwie mikroskopem elektronowym.
Większe turkusowe punkty to 16 087 neuronów, mniejsze szare to 32 315 komórek glejowych. Blok ma około 3,9 × 2,4 × 0,17 mm, u góry leży opona miękka, czyli najcieńsza błona okrywająca mózg, a u dołu istota biała.
Źródło: Shapson-Coe i wsp., Science 384, eadk4858 (2024) · CC BY 4.0
To komórka piramidowa z warstwy V, jedna ze 104 komórek H01 sprawdzonych ręcznie. Według danych z wydania odbiera 3117 synaps, z czego 1882 to synapsy pobudzające, a 1235 hamujące.
Gdy przybliżysz widok, wejdziesz w jedną gałąź jej dendrytu. Blok ma tylko 0,17 mm grubości, więc gałęzie, które z niego wychodzą, są ucięte na jego granicy.
Źródło: Shapson-Coe i wsp., Science 384, eadk4858 (2024) · komórka 3470629528 · CC BY 4.0
Turkusowy fragment należy do oglądanej komórki i odbiera sygnał, a jasny to zakończenie innej komórki, która ten sygnał wysyła. To jedno z 3117 takich miejsc na tym neuronie.
Patrzysz wzdłuż szczeliny synaptycznej, czyli wąskiej przerwy, przez którą przechodzi sygnał. Odbiorca jest po lewej, nadawca po prawej, a złote punkty pokazują miejsca, w których ich błony zbliżają się na mniej niż 0,15 µm. Każdy woksel, czyli trójwymiarowy piksel rekonstrukcji, ma 8 × 8 × 33 nm, a widok obejmuje sześcian o boku 3 µm wokół połączenia, stąd proste krawędzie dendrytu.
Źródło: Shapson-Coe i wsp., Science 384, eadk4858 (2024) · CC BY 4.0
Atlas mózgu, wspólny projekt NeuroEfektywnie.pl i Neuroinsight Lab: Strona startowa Atlasu · Podróż · Mózg w liczbach · Sprawdź się · Katalog neuronów · Heurystyki i błędy poznawcze · Wszystkie wizualizacje · Źródła i podziękowania.
