Co zmierzono i u kogo
Wynik u myszy. Ye i współpracownicy obrazowali aktywność wapniową na całej grzbietowej powierzchni kory myszy i znaleźli duże wirujące fale. Ich osie obrotu leżą w korze czuciowej, ich fronty przesuwają się po somatotopowych mapach ciała w porządku topograficznym, a kierunek obrotu w jednej półkuli jest lustrzanym odbiciem kierunku w drugiej (Ye i wsp., Science 392, eadx1369, 2026, doi:10.1126/science.adx1369; dane CC BY 4.0). Każdy obrót takiej fali trwa ułamek sekundy. Autorzy piszą wprost, że to, czy w ludzkiej korze czuciowej powstają takie same fale, pozostaje nierozstrzygnięte.
Wynik u ludzi. W ludzkiej korze naprawdę zmierzono fale spiralne, tyle że w zupełnie innym tempie. Xu, Long, Feng i Gong znaleźli oddziałujące ze sobą wzorce spiralne w fazie sygnału z rezonansu czynnościowego, który u 100 dorosłych z Human Connectome Project rejestrowano w spoczynku i podczas zadań, a potem przefiltrowano tak, że zostały w nim tylko wolne zmiany od 0,01 do 0,1 Hz (Nature Human Behaviour 7, 2023, doi:10.1038/s41562-023-01626-5). Te spirale wykonują obrót w dziesiątki sekund, a nie w milisekundy, i wędrują po korze asocjacyjnej, zamiast trzymać się kory czuciowej. Źródłowe szeregi czasowe HCP są objęte warunkami wykorzystania danych ConnectomeDB, więc nie można ich tu udostępnić.
Co dokładnie pokazuje rysunek
Mózg jest prawdziwy, bo to uśredniona kora z projektu HCP (S1200). Prawdziwy jest też punkt zaczepienia fali, ponieważ środek obrotu w każdej półkuli leży w środku ciężkości głównych pasm kory czuciowej, czyli pól 3b, 1 i 2 z atlasu HCP-MMP1. Przygaszone barwy pod falą to te same barwy atlasu, których używa mapa czuciowo-ruchowa, tylko stonowane.
Fala nie jest prawdziwa. To jednoramienny wirujący front, lekko zakrzywiony, żeby wyglądał jak spirala, i puszczony w przeciwnych kierunkach w obu półkulach, bo tak opisuje to praca o myszach. Front wykonuje obrót mniej więcej raz na 6 sekund, bo w takim tempie da się go wygodnie oglądać, ale to tempo nie odpowiada ani falom u myszy, które są dużo szybsze, ani ludzkim spiralom z rezonansu, które są wolniejsze. W skali pewności, którą stosuje cały serwis, ta warstwa jest schematyczna, tak samo jak kropkowane trasy poglądowe na stronie o obwodach, i przez cały czas przypomina o tym bursztynowa plakietka na rysunku.
Jak mogłaby powstać warstwa zmierzona u człowieka
Metodę Xu i współpracowników da się w zasadzie powtórzyć na tej samej powierzchni kory, której używa serwis. Trzeba przefiltrować sygnał BOLD, wyznaczyć jego fazę, znaleźć osobliwości fazy, czyli punkty, wokół których faza się zawija, i policzyć dla każdego punktu kory, jak często u całej grupy badanych leżą w nim środki spiral. Przeszkodą są dane, bo dostęp do szeregów czasowych HCP wymaga konta w ConnectomeDB i akceptacji warunków wykorzystania danych HCP. Jednym z prostych sposobów obejścia tej blokady jest zwykła prośba do autorów pracy o gotową mapę pochodną, którą wolno udostępnić.
Zasada serwisu w praktyce. Wizualizacja nie może być pewniejsza niż nauka, na której się opiera. Wirujące fale w korze czuciowej zmierzono u myszy. Ludzkie fale spiralne również zmierzono, ale są wolne, pojawiają się w innym miejscu kory, a danych nie wolno rozpowszechniać. To, czy wirująca fala występuje w ludzkiej korze czuciowej (S1), pozostaje nierozstrzygnięte, dlatego narysowano ją tu wyłącznie jako opisany schemat. Gdy powstanie warstwa zmierzona u ludzi, zastąpi ten schemat.