„Tryb nocny” to mit? Dlaczego to nie niebieskie światło spędza Ci sen z powiek?
„Tryb nocny” ekranu i ograniczanie niebieskiego światła to rewolucja czy tylko chwytliwy trik producentów? 🧠👀
Niech pierwszy rzuci smartfonem ten, kto nie korzysta z ekranów po zmroku. Zwłaszcza w zimie… „Tryby nocne” zmieniające barwę ekranu na żółtą mają chronić nasz sen przed niebieskim światłem.
Wydaje się, że całość jest tak popularna i dobrze przebadana, że musi mieć solidne podstawy naukowe, prawda…?
Naukowcy z University of Basel and the Technical University of Munich (TUM) postanowili to sprawdzić. Przeprowadzili eksperyment, który rzucił nowe światło (😁) na nasze przekonania.
[Tutaj uwaga: koniecznie przeczytaj do końca, zanim wyrobisz sobie opinię]
Zacznijmy od podstaw.
Światło oprócz oczywistej funkcji w widzeniu spełnia ważną rolę w regulacji rytmu snu i czuwania.
Z Atlasu mózgu · Sen
Skąd mózg wie, że pora spać?
Zobacz w Atlasie (otwiera się w nowej karcie)Jak 🧠 mózg poznaje, że jest dzień?
Robi to za pomocą między innymi wyspecjalizowanych komórek zwojowych, które reagują na światło o krótkiej długości fali odpowiadającej około 490 nanometrom.
Co do tego ma niebieskie światło? 👀
Światło docierające do oczu o długości fal od 440 do 490 nanometrów odbieramy właśnie jako niebieskie, jeśli składa się wyłącznie z takiej długości fal.
Jeśli światło pobudza komórki zwojowe, to sygnalizuje mózgowi, że obecnie mamy dzień, co oznacza, że nie jest to najlepsza pora do spania.
Jednak!
Najważniejsza jest tutaj intensywność światła o danej długości, a nie jego postrzegany kolor.
Naukowcy poszli krok dalej!
Sprawdzili, jak światło o kolorze niebieskim i żółtawym serwowane przez godzinę późnym wieczorem wpływa na ludzi. Chodziło o to, by aktywować w specjalny sposób stożki w siatkówce odpowiedzialne za widzenie kolorów, zachowując przy tym taką samą aktywację komórek zwojowych.
Wniosek?
Zdecydowanie inny niż spodziewa się większość osób…
💡 Naukowcy nie znaleźli absolutnie żadnych dowodów na to, że zmienność koloru światła wzdłuż niebiesko-żółtego spektrum wpływa jakkolwiek na ludzki zegar biologiczny czy sen.
Badania te potwierdzają też wyniki wielu innych badań mówiących o kluczowym znaczeniu światłoczułych komórek zwojowych i znaczeniu samego natężenia światła o długości fali 490 nanometrów.
🔥 Tryb nocy - hit czy kit?
Sama zmiana barwna w ekranach po zmroku nie odgrywa większej roli. Większe znaczenie będzie miała intensywność „świecenia” ekranu w nasze oczy. Zatem sam tryb nocny, jeśli zmienia kolory, a nie obniża jasność, niewiele daje. Zdecydowanie lepiej po prostu zrezygnować z ekranów na co najmniej godzinę przed snem.
Chyba że…
Możliwe jest zmniejszenie proporcji krótkich długości fali nawet bez regulacji kolorów wyświetlacza, jednak do tej pory nie wdrożył komercyjnie takiego rozwiązania jeszcze żaden producent smartfonów.
NeuroNauka w biznesie i na co dzień prosto na Twój e-mail
Cotygodniowy biuletyn o NeuroOdkryciach w biznesie i na co dzień. Prosto o mózgu, neuronauce, efektywności. Dołącz do 12 700+ subskrybentów.
NeuroNauka w biznesie i na co dzień prosto na Twój e-mail
Dołącz do 12 700+ subskrybentów.
Źródła:
- Christine Blume, Christian Cajochen, Isabel Schöllhorn, Helen C. Slawik, Manuel Spitschan. Effects of calibrated blue–yellow changes in light on the human circadian clock. Nature Human Behaviour, 2023; DOI: 10.1038/s41562-023-01791-7
- Blume, C., Garbazza, C. & Spitschan, M. Effects of light on human circadian rhythms, sleep and mood. Somnologie 23, 147–156 (2019).
- Roenneberg, T., Wirz-Justice, A. & Merrow, M. Life between clocks: daily temporal patterns of human chronotypes. J. Biol. Rhythms 18, 80–90 (2003).
- Effects of calibrated blue-yellow (–S+[L+M], +S–[L+M]) changes in light on the human circadian clock [Registered Report Stage 1 Protocol]. Springer Nature https://springernature.figshare.com/articles/journal_contribution/Effects_of_calibrated_blue-yellow_S_L_M_S_L_M_changes_in_light_on_the_human_circadian_clock_Registered_Report_Stage_1_Protocol_/13050215 (2020).
- Lockley, S. W., Brainard, G. C. & Czeisler, C. A. High sensitivity of the human circadian melatonin rhythm to resetting by short wavelength light. J. Clin. Endocrinol. Metab. 88, 4502–4505 (2003).
- Cajochen, C. et al. High sensitivity of human melatonin, alertness, thermoregulation, and heart rate to short wavelength light. J. Clin. Endocrinol. Metab. 90, 1311–1316 (2005).
