🧠☕️ Pijesz kawę i czujesz, że wracasz? Jednak...

godzinę później trzeci raz czytasz ten sam akapit. Dlaczego?

Kofeina nie zrekompensuje Ci niedospanej nocy.
Jedynie osłabi alarm ostrzegający o braku energii i zmęczeniu...

Przez cały czas, kiedy nie śpisz, w mózgu przybywa adenozyny - produktu ubocznego pracy komórek, więc im dłużej czuwasz bez snu, tym wyższy jest jej poziom. Kiedy adenozyna łączy się z receptorami, Ty zaczynasz odczuwać zmęczenie i opadasz z sił.

🚨 Ale kofeina robi coś niespodziewanego...

Cząsteczka kofeiny na poziomie molekularnym wygląda bardzo podobnie, co sprawia, że łączy się z receptorami adenozyny, blokując ich funkcjonowanie.

Z Atlasu mózgu · Sen

Skąd mózg wie, że pora spać?

Zobacz w Atlasie (otwiera się w nowej karcie)

Adenozyna więc dalej sobie krąży i zwiększa swój poziom... ale Ty już tego tak nie odczuwasz... chwilowo...

Dlatego przestajesz czuć zmęczenie, chociaż nadal jesteś zmęczony(-a).

Z Atlasu mózgu · Sen

Jak bardzo chciało im się spać

Zobacz w Atlasie (otwiera się w nowej karcie)

🫩 Ale co, jeśli wypijemy kilka kaw po słabo przespanej nocy, a nasz szef każe nam akurat zrobić zadanie wymagające myślenia?

Sprawdził to zespół Yonghua Huanga.
W ich badaniu 14 uczestników było rygorystycznie pozbawionych snu przez 36 godzin. Po tym czasie zrobili to, co zapewne Ty dziś rano - raczyli się kofeiną. Z tą różnicą do Twojego poranku, że w postaci tabletki i z EEG na głowie, by zmierzyć się z zadaniem wymagającym zaangażowania intelektualnego.

Jak myślisz, jak poszło im z zadaniem?
W zasadzie... całkiem normalnie, bez spektakularnych wyników czy pomyłek.

Jednak EEG pokazało coś, co mogłoby umknąć badaczom.

👉 Pierwsze 0,2 sekundy - moment, w którym kora dostaje sygnał, że coś pojawiło się na ekranie. Po kofeinie ta odpowiedź była silniejsza niż przed nieprzespaną dobą. Mózg dosłownie mocniej reagował na sam widok figury.

👉 0,5 sekundy później - moment, w którym trzeba tę figurę utrzymać w pamięci i porównać z poprzednią. Tutaj już odpowiedź osłabła.

Czyli mózg ruszył mocniej na starcie i słabiej tam, gdzie zaczyna się myślenie.

Dlaczego akurat tak?
Bo kofeina nie pomaga kierować uwagi na nic konkretnego.
Blokuje receptory adenozyny w całym mózgu i podnosi ogólny poziom czuwania, ale nie wzmacnia akurat tych obwodów, które właśnie pracują nad Twoim zadaniem. Twój mózg „słyszy: nie zasypiaj”, ale nie słyszy, na czym ma się skupić, będąc zmęczonym.

☕️ A co, jeśli pijesz kawę codziennie?

Tu naukowcy się spierają.
Część uważa, że u stałych konsumentów kofeina głównie odwraca objawy odstawienia, zamiast podnosić czujność ponad poziom osoby niepijącej. Inne prace tej różnicy nie znajdują.

A Ty?
Po nieprzespanej nocy bierzesz się za najtrudniejsze zadanie dnia, bo kawa daje poczucie gotowości, czy przekładasz je na inny dzień, jeśli to możliwe?