🧠 Terapeuci, trenerzy biznesowi i pół internetu tłumaczy Twoje wybuchy złości tym samym mitem - że przejmuje wtedy kontrolę Twój „mózg gadzi”, pierwotny i głupszy od reszty mózgu.

Nowe badanie pokazuje, że ten mit myli się co do samego fundamentu.

🔎 Zespół Nabila Imama i Barbary Finlay sprawdził, jak naprawdę ewoluowały mózgi 182 gatunków ssaków.
Pancernik dziewięciopaskowy i sajmiri wiewiórcza mają mózgi niemal tej samej wielkości. U pancernika, który żyje węchem, hipokamp, czyli obszar mózgu odpowiedzialny za pamięć jest dwa razy większy, niż powinien być. Kora mózgowa, ta sama, która u ciebie odpowiada za rozumowanie, jest za to mniejsza niemal trzykrotnie.
Za to u sajmiri, gatunku małpy nastawionego na wzrok, jest dokładnie odwrotnie.
Twój mózg działa według podobnej zasady. Nie dokłada nowych, „mądrzejszych” warstw na starą, „głupszą” podstawę - przez całą ewolucję rozdziela jedną, ograniczoną pulę miejsca między zmysły. To, co zyskuje węch, traci kora mózgowa. I odwrotnie.
😌 Prawdopodobnie znasz ten efekt z własnego życia. Jeden zapach potrafi w ułamku sekundy przywrócić wspomnienie sprzed lat, pełne i żywe. Jednak to samo wspomnienie, gdy próbujesz je sobie po prostu przypomnieć, ucieka w mgłę.
Autorzy sprawdzili, dlaczego sieci neuronowe trenowane osobno do wzroku, dotyku, słuchu, węchu i pamięci zdarzeń działają w różny sposób.
👁️ Wzrok, 🤚 dotyk i 👂 słuch układają informacje w uporządkowane mapy - jak siatka ulic, w której sąsiednie miejsca w świecie znajdują się blisko siebie. Podobnie jest z palcami, które w mózgu są mapowane kolejno, niemal jak na dłoni.
Z Atlasu mózgu · Wizualizacje
Mapa czuciowo-ruchowa
Kora ruchowa, czuciowa i sąsiednie obszary na uśrednionym mózgu z Human Connectome Project. Kliknij obszar i zobacz, czym jest.
Otwórz w Atlasie (otwiera się w nowej karcie)👃Węch i 🧠 pamięć za to działają jak kod kreskowy - rozproszony, bez adresu, do odczytania tylko w całości.
Gdy naukowcy na siłę wymusili na sieci węchowej porządek właściwy wzrokowi, sieć nie zaczęła działać gorzej. Przestała działać w ogóle!
Dane pochodzą z porównania gatunków, a nie z eksperymentu na żywym mózgu. Ponadto sieci neuronowe to nadal uproszczenie prawdziwego mózgu. Właśnie dzięki tym ograniczeniom udało się rozdzielić dwa wzorce okablowania, których nikt wcześniej nie nazwał wprost.
🤖 Autorzy dodają, że mózg nie jest „czystą kartką” trenowaną wyłącznie doświadczeniem, gdyż ma wbudowaną architekturę jeszcze przed urodzeniem. To co prawda hipoteza, a nie ustalenie, ale konsekwencja jest konkretna: gdyby dało się to odtworzyć w AI, systemy mogłyby uczyć się przy dużo mniejszej ilości danych.
A Ty, słyszałeś(-aś) o „mózgu gadzim”? Jeśli nie, to z czym Ci się kojarzy? Jestem ciekaw, co o nim słyszeliście.
NeuroNauka w biznesie i na co dzień prosto na Twój e-mail
Cotygodniowy biuletyn o NeuroOdkryciach w biznesie i na co dzień. Prosto o mózgu, neuronauce, efektywności. Dołącz do 12 700+ subskrybentów.

NeuroNauka w biznesie i na co dzień prosto na Twój e-mail
Dołącz do 12 700+ subskrybentów.

Źródła:
- Imam, N., Kielo, M., Trude, B. M., & Finlay, B. L. (2026). Dual computational systems in the development and evolution of mammalian brains. Science Advances, 12(17), eaec6112. https://doi.org/10.1126/sciadv.aec6112










