🧠 Mając 70 lat, mózg pamięta więcej słów niż kiedykolwiek wcześniej.

Równocześnie nie pamięta, gdzie się podziały klucze od domu...

Zapytaj kogoś po 60-tce, czego boi się w starzeniu. Usłyszysz, że utraty pamięci.

Skany mózgu potwierdzają tę obawę. Ale tylko w połowie.

🔎 Ochotnicy w wieku od 17 do 80 lat trafili do funkcjonalnego rezonansu magnetycznego, który pokazuje, gdzie w mózgu w danej chwili rośnie zużycie tlenu. Dostali dwa zupełnie różne zadania.

W pierwszym mieli zapamiętać, gdzie na siatce mignęły kwadraty. W drugim słuchali opowiadań i czytali zdania.

Pierwsze zadanie obciąża sieć, która obsługuje wszystko, czego nie robisz automatycznie, tj. planowanie, liczenie, trzymanie czegoś w głowie przez kilkanaście sekund. Badacze nazywają ją Multiple Demand Network.

📉 U starszych uczestników ta sieć wypadła słabiej w każdej mierze. Obszar aktywacji był mniejszy, sygnał słabszy, a jej części były gorzej ze sobą zestrojone.

Z Atlasu mózgu · Mózg, od mikrosekund do dekad

Ustaw wiek i zobacz, co jest już za szczytem

Zobacz w Atlasie (otwiera się w nowej karcie)

Tyle było do przewidzenia. A co ze słowami?

🗣️ Sieć językowa u 80-latka wyglądała tak samo jak u 20-latka.

Zajmowała ten sam obszar, odpowiadała z tą samą siłą i tak samo mocno przeważała w lewej półkuli. Kiedy w zdaniu pojawiało się rzadkie słowo albo nietypowa konstrukcja, aktywność w obszarach językowych rosła u jednych i u drugich tak samo.

👉 Skąd ta różnica między dwiema sieciami w jednej głowie?

Billot i Fedorenko odpowiadają na to pytanie ostrożnie, formułując swoją hipotezę, ale nie rozstrzygnięcie:

Sieć wspierająca uwagę i pamięć roboczą niczego nie gromadzi. Jest elastycznym zasobem, który da się zaprząc do dowolnego nowego problemu i to ona płaci za tę uniwersalność najwyższą cenę.

Sieć językowa robi coś odwrotnego. Ona zbiera. Słownik rośnie tak długo, jak długo ktoś to mierzy, a osoby, które zaczynają więcej czytać w późniejszym wieku, dostają dodatkowy zastrzyk.

Fedorenko porównuje to do modelu językowego, który uczy się na coraz większej ilości danych. Z tą różnicą, że Twoim zbiorem danych jest 60 lat rozmów, książek i zdań podsłuchanych na przystankach.

Część badaczy spodziewała się jeszcze czegoś innego. Zakładali, że z wiekiem wyspecjalizowane sieci zaczynają się rozmywać i zlewać z resztą mózgu. Jednak w tych danych nie ma po tym śladu.

Badacze nie sprawdzali przy tym, jak dobrze uczestnicy mówią. Mierzyli pracę mózgu, a nie sprawność językową. Granice obu sieci wyznaczono osobno w mózgu każdej badanej osoby, zamiast nakładać jeden szablon na wszystkich.

💡 Starzenie się mózgu nie jest więc jednym procesem, który zabiera wszystko po równo. Jedne układy tracą, a inne przez ten sam czas rosną.

A jaka książka ostatnio wzbogaciła Twój sposób myślenia?