Co w nowym wydaniu?
Mózg przesłany na serwer? To już możliwe – tak jakby…
Konik morski, migdały, drzewa, sypialnie i inne to dopiero początek tego, co znajdziesz w środku mózgu…
Czy robot może pomóc nam zrozumieć, kim jesteśmy?
Zapraszam do nowego wydania biuletynu NeuroEfektywnie 🧠 – owocnej i przyjemnej lektury 🙂
1.
🧠 Mózg muszki owocówki uploadowany i w pełni sprawny w świecie cyfrowym?
Naukowcy zeskanowali każdy neuron, każde połączenie synaptyczne i uruchomili emulowany mózg, który przejął kontrolę nad wirtualnym ciałem.
Nigdy nieuczony algorytm zachowań – na podstawie samych połączeń między neuronami – sprawił, że wirtualna muszka zachowywała się jak żywa. Bez treningu. Bez danych behawioralnych czy reguł systemowych.
I to właśnie nie jakaś tam sieć neuronowa trenowana na danych.
Kopia biologicznego mózgu – neuron po neuronie, połączenie po połączeniu.
Wielu okrzyknęło to pierwszym krokiem do skopiowania i przesłania mózgu do cyfrowego świata.
Ale zanim ruszy pociąg z hypem zatrzymajmy się nad tym, co to naprawdę oznacza z neuronaukowego punktu widzenia.
Oto co się naprawdę wydarzyło:
W październiku 2024 r. Shiu i współpracownicy opublikowali w Nature model obliczeniowy całego mózgu muszki owocówki.
139 000 neuronów. 50 milionów połączeń synaptycznych.
Zbudowany z konektomu FlyWire – pierwszej kompletnej mapy połączeń w mózgu dorosłego owada.
Model przewidywał zachowanie ruchowe z dokładnością 95%.
Był jednak jeden problem: mózg nie miał ciała.
🪰 Teraz firma Eon Systems zintegrowała ten model z wirtualnym ciałem muszki w symulacji fizycznej z modelem MuJoCo.
Sygnały sensoryczne wchodzą.
Aktywność nerwowa propaguje przez cały konektom.
Rozkazy motoryczne wychodzą.
Ciało się porusza.
Zamknięta pętla. Po raz pierwszy w historii całej neuronalnej emulacji.
⚗️ A co to realnie oznacza naukowo?
Konektom to mapa strukturalna – kto z kim jest połączony.
Ale mózg to nie tylko okablowanie.
Czego ten model nie zawiera:
❌ dynamiki elektrycznej neuronów w czasie rzeczywistym,
❌ neuromodulacji (dopamina, serotonina, noradrenalina),
❌ plastyczności synaptycznej – czyli uczenia się,
❌ roli komórek glejowych, które stanowią ~50% mózgu,
❌ wpływu hormonów i środowiska na aktywność sieci.
Innymi słowy: to bardzo precyzyjny szkielet.
Ale sam szkielet to jeszcze nie człowiek.
Kolejny cel naukowców to mysz – ok. 71 milionów neuronów, zaledwie 560 razy więcej niż omawiana muszka.
Pamiętajmy przy tym, że mózg człowieka ma 86 000 000 000 neuronów, a połączeń tyle, że nawet trudno się połapać w nazewnictwie tak dużych liczb.
⚠️ Uczciwe zastrzeżenie: demonstracja Eon Systems nie jest jeszcze niezależnie zrecenzowaną publikacją naukową. Podstawy – model Shiu i in. (Nature, 2024) – są solidne. Ale skalowanie do myszy i człowieka to na tym etapie czyste spekulacje.
Jednak taka sytuacja już powinna nas skłaniać do zastanawiania się, gdzie w tym nasze miejsce, co będziemy rozumieć jako świadomość i co to oznacza dla naszej przyszłości i społeczeństwa.
Twoim zdaniem, kończy się symulacja, a zaczyna coś więcej?
2.
Konik morski, migdały, drzewa, sypialnie i inne to dopiero początek tego, co znajdziesz w środku, czyli 🧠 mózg w 15 sekund!
🧅 Cebula ma warstwy, 🟢 ogry mają warstwy i… 🧠 mózgi mają warstwy 😉
jak to mawiał (częściowo) Shrek.
Osoby wymyślające nazwy dla poszczególnych części naszego mózgu musiały należeć do wyjątkowo kreatywnych. I tak dziś w naszej głowie mieszkają:
👉 Konik morski – Hipokamp, od Hippocampus – morskiej ryby zwanej konikiem morskim. Odpowiada za pamięć. I tak, Twoje wspomnienia przechowuje właśnie konik.
👉 Sypialnia – Thalamus, od greckiego thalamos, czyli sypialnia. Jak przystało na sypialnię – przekazuje sygnały i reguluje sen.
👉 Pod sypialnią – Hypothalamus, dosłownie pod thalamusem. Pilnuje głodu, pragnienia i temperatury ciała. Lokator idealny.
👉 Migdał – Amygdala, z greckiego po prostu migdał. Nie mylić z migdałkami 😉 To tutaj rodzi się strach i emocje.
👉 Drzewo życia – Arbor Vitae, od łacińskiego drzewa życia. Ukryte w móżdżku, wygląda dokładnie jak rozgałęzione drzewo.
👉 Z tyłu głowy – Płat potyliczny (Occipital lobe) – dosłownie „z tyłu głowy”. Odpowiada za wzrok. Żadnych metafor – po prostu geografia.
👉 Bruzda wykonana pługiem – Sulcus. Rowki na powierzchni mózgu, bez których kora mózgowa nie zmieściłaby się w czaszce.
Która z tych nazw zaskoczyła Cię najbardziej, a może którąś nazwał(a)byś inaczej?
3.
🤖 Czy robot może pomóc nam zrozumieć, kim jesteśmy?
Jak to możliwe, że czujemy się sobą?
Skąd wiemy, że nasze ciało należy do nas?
Międzynarodowy zespół naukowców z Włoch, Wielkiej Brytanii i Niemiec postanowił odpowiedzieć na te pytania w dość nieoczekiwany sposób – wykorzystując… roboty!
🔎 Co odkryli?
Okazuje się, że nasze poczucie „ja” nie jest jedną całością, a składa się z wielu procesów zachodzących równocześnie, takich jak:
👉 Poczucie posiadania własnego ciała
👉 Poczucie sprawczości (kontroli nad własnymi działaniami)
👉 Świadomość siebie w czasie
Badacze odkryli, że roboty mogą pomóc nam zrozumieć te procesy na dwa sposoby:
1️⃣ Jako modele testowe – programując roboty tak, by symulowały procesy zachodzące w ludzkim umyśle związane z poczuciem „ja”
2️⃣ Jako partnerzy w eksperymentach – badając jak ludzie wchodzą w interakcje z robotami wykazującymi zdolności społeczne
Co ciekawe, eksperymenty z grupy badawczej Wykowskiej w IIT pokazały, że ludzie rozwijają poczucie wspólnej sprawczości z robotami szczególnie wtedy, gdy roboty wykazują celowe, intencjonalne działania.
To trochę tak, jakbyśmy mogli „pożyczyć” kawałek naszego poczucia „ja” robotowi, gdy współpracujemy!
🧠 Fascynującym odkryciem jest też to, że rozwój poczucia „ja” u dzieci (które około 4. roku życia zaczynają rozumieć siebie jako istniejące w czasie) może być modelowany w systemach pamięci robotów podobnych do ludzkiej pamięci autobiograficznej.
💡 Dlaczego to takie ważne?
Te odkrycia mogą pomóc nam lepiej zrozumieć zaburzenia poczucia „ja” występujące w schizofrenii czy autyzmie. Roboty dają nam unikalną możliwość rozbicia skomplikowanego zjawiska świadomości na prostsze elementy i zbadania ich pojedynczo.
A Ty, co myślisz o wykorzystaniu robotów do badania ludzkiej świadomości?
Czy według Ciebie roboty mogą nam pomóc lepiej zrozumieć, kim jesteśmy?
O mnie:
Marcin P. Stopa
Jestem ekspertem w wykorzystaniu neuronauki i NeuroTechnologii w biznesie, marketingu oraz badaniach konsumenckich.
Jako Head of NeuroResearch w Neuroinsight Lab wykorzystuję najnowocześniejsze narzędzia takie jak EEG i eye-tracking wspierane przez AI do identyfikacji nieuświadomionych insightów konsumenckich. Celem mojego zespołu w Neuroinsight Lab jest dostarczanie rzetelnej wiedzy o mechanizmach ludzkiego umysłu, która zapewnia klientom przewagę konkurencyjną i sukces rynkowy. W ten sposób umożliwiamy firmom korzystanie z przewagi, którą mają takie firmy jak Apple, Microsoft, TikTok, Google, Procter and Gamble i nie tylko.
Jestem także współtwórcą Platformy NanoLearningowej SeeWidely.com umożliwiającej efektywny rozwój kompetencji pracowników w zaledwie 5 minut dziennie, która w 2023 r. została wyróżniona, zdobywając tytuł HR TECH Changer przyznawany przez Polskie Forum HR w partnerstwie z Pracuj Ventures. Dzięki implementacji zdobyczy (neuro)nauki SeeWidely.com wywiera pozytywny wpływ na sektor HR, rozwijając już ponad 300 organizacji, w tym topowe firmy z GPW i S&P500
Wierzę, że jednym z podstawowych celów naszego pokolenia jest stworzenie rozwiązań usprawniających nasze możliwości poznawcze, tak potrzebne do sprawnego funkcjonowania w coraz bardziej złożonym świecie.
Chętnie dzielę się swoją wiedzą o NeuroTechnologii, mózgu, praktycznym zastosowaniu neuronauki w marketingu, biznesie i na co dzień. Występowałem na scenach między innymi TEDx, Mobile Trends for Experts, SAP Lab, Linkedin Local, IKEA, Virtual Summit, DIMAQ, TXB.digital.
W skrócie: wykorzystuję i przekuwam wiedzę o funkcjonowaniu mózgu w praktyczne i efektywne rozwiązania biznesowe i działania marketingowe.
NeuroEfektywnie🧠
Źródła:
#1
[1] Azevedo, F. A. C., Carvalho, L. R. B., Grinberg, L. T., Farfel, J. M., Ferretti, R. E. L., Leite, R. E. P., … Herculano-Houzel, S. (2009). Equal numbers of neuronal and nonneuronal cells make the human brain an isometrically scaled-up primate brain. Journal of Comparative Neurology, 513(5), 532–541. https://doi.org/10.1002/cne.21974
[2] Dorkenwald, S., et al. (2024). Neuronal wiring diagram of an adult brain. Nature. https://doi.org/10.1038/s41586-024-07558-y
[3] Shiu, P. K., Sterne, G. R., Spiller, N., Franconville, R., Sandoval, A., Zhou, J., … Scott, K. (2024). A Drosophila computational brain model reveals sensorimotor processing. Nature, 634(8032), 210–219. https://doi.org/10.1038/s41586-024-07763-9
[4] Vaxenburg, R., Siwanowicz, I., Merel, J., Robie, A. A., Morrow, C., Novati, G., … Turaga, S. C. (2025). Whole-body physics simulation of fruit fly locomotion. Nature, 643, 1312–1320. https://doi.org/10.1038/s41586-025-09029-4
[5] Winding, M., et al. (2023). The connectome of an insect brain. Science, 379, eadd9330. https://doi.org/10.1126/science.add9330
#2
[6] Felten, D. L., Łódź-Miller, M. C. i Maida, M. E. (2021). Netter. Atlas neuroanatomii i neurofizjologii (wyd. 4, red. wyd. pol. J. Moryś). Edra Urban & Partner.
#3
[7] Wykowska, A., Prescott, T., & Vogeley, K. (2023). Understanding the Sense of Self through Robotics. Science Robotics.
[8] Ciaunica, A., Charlton, J., & Wykowska, A. (2021). Response to Wielinga and Bekoff: Robots as Mirrors of the Human Mind. Science Robotics, 6(53).
[9] Vogeley, K., & Newen, A. (2020). Self-representation in Action and Social Cognition. Consciousness and Cognition, 75, 102809.
Rozmowa czy e-mail?
Chcesz dowiedzieć się jak neurobadania mogą pomóc w Twojej organizacji? Skontaktuj się z nami, używając formularza lub od razu zarezerwuj 30-minutową rozmowę w dogodnym dla siebie terminie.