Co w nowym wydaniu?
- Jeden stresujący moment może na zawsze zmienić Twój mózg.
- Jak światło słoneczne wpływa na nasz mózg?
- Mózg kobiety vs. mózg mężczyzny: czy różnice to mit?
1.
🤯 Jeden stresujący moment może na zawsze zmienić Twój mózg.
Co dzieje się w Twoim mózgu, gdy stres sprawia, że jedno nieprzyjemne doświadczenie zaczyna rzutować na wiele podobnych sytuacji?
Dlaczego jedno nieprzyjemne doświadczenie potrafi prześladować Cię latami? Naukowcy właśnie odkryli, że to nie przypadek…
Wyobraź sobie, że podczas ważnej prezentacji Twój umysł nagle staje się pusty i zapominasz, co właśnie należy powiedzieć.
Teraz za każdym razem, gdy masz wystąpić publicznie, Twoje serce przyspiesza, dłonie się pocą, a w głowie pojawia się jedna myśl: „A co, jeśli znowu?”.
Dlaczego pojedyncze wydarzenie potrafi tak mocno wpłynąć na całe nasze życie? 🤔
🔎 Naukowcy z The Hospital for Sick Children odkryli niezwykły mechanizm pokazujący, jak stres zmienia sposób, w jaki nasz mózg zapisuje i przywołuje nieprzyjemne wspomnienia.
I tu robi się naprawdę ciekawie!
👉 Stres powoduje uwalnianie endokannabinoidów (naturalnych związków w mózgu), które zakłócają pracę specjalnych „neuronów-strażników” w ciele migdałowatym (centrum przetwarzania emocji).
👉 Te neurony-strażnicy normalnie dbają o to, by wspomnienia były „precyzyjne” – czyli przypisane do konkretnych sytuacji.
👉 Gdy jest ich za dużo, wspomnienia stają się „rozlane” – zaczynamy reagować strachem nawet w bezpiecznych sytuacjach.
🧠 To jak z ekskluzywnym klubem – endokannabinoidy działają jak lina odgradzająca wejście.
Gdy jest ich za dużo, lina opada i do „klubu wspomnień” dostaje się zbyt wiele bodźców.
💡 Przełom nastąpił, gdy naukowcom udało się „obudzić” neurony-strażników, blokując receptory endokannabinoidowe i przywrócić precyzję wspomnień!
To odkrycie może być rewolucyjne szczególnie dla osób z PTSD, gdzie dźwięk fajerwerków czy trzaśnięcie drzwi może wywołać lawinę traumatycznych wspomnień.
Czy zatem każdy stres jest naszym wrogiem?
Absolutnie nie! Jak podkreśla Sheena Josselyn: „Odrobina stresu jest jak poranna kawa dla mózgu – to ona sprawia, że w ogóle wstajesz, gdy dzwoni budzik. Problem pojawia się, gdy tej kawy jest za dużo.”
🧠 Co ciekawe, te same mechanizmy, które powodują „rozlewanie się” złych wspomnień są również aktywne w rozwijającym się mózgu! Naukowcy właśnie badają, jak to może wpływać na kształtowanie się naszej pamięci w dzieciństwie.
A Ty, jakie masz sposoby na radzenie sobie ze stresującymi wspomnieniami?
2.
☀️🧠 Jak światło słoneczne wpływa na nasz mózg?
Gdy tylko zaczyna się wiosna, to od razu czujemy się szczęśliwsi, łatwiej się wstaje, a i dni przyjemniej upływają. Dlaczego tak się dzieje?
Oczy to w zasadzie przedłużenie naszego mózgu (zobacz wideo poniżej). Całe dno gałki ocznej jest wyłożone wyspecjalizowanymi neuronami połączonymi bezpośrednio z naszym mózgiem.
Wiele odkryć naukowych dostarcza nam zaskakujących faktów jak te:
☀️😚
Światło słoneczne zwiększa poziom romantycznej namiętności zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Słońce, a dokładniej ekspozycja na promieniowanie UV typu B wpływa na regulację układu hormonalnego, odpowiedzialnego za uwalnianie hormonów płciowych.
☀️😄
Ilość czasu na słońcu wpływa na nasz poziom między innymi dopaminy i poczucie szczęścia. Jego niedobór (np. w zimie) może natomiast nasilać tendencję do smutnego nastroju jak np. w sezonowym zaburzeniu afektywnym zwanym też często depresją jesienną / zimową.
☀️🤔
Witamina D (znana też jako witamina słońca) produkowana przy ekspozycji na światło słoneczne wpływa u osób starszych na lepsze przechodzenie przez zaburzenia poznawcze i demencję.
☀️😴
Więcej czasu spędzonego na świeżym powietrzu w naturalnym świetle wiąże się nie tylko z poprawą nastroju, ale także z lepszą jakością snu i łatwiejszym budzeniem.
Podsumowując, korzystaj ze słońca, gdy tylko jest taka możliwość. Ustal sobie za cel minimum 15 minut dziennie na słońcu i zobacz, jakie efekty Ci to przyniesie 😎
3.
🧠 Mózg kobiety vs. mózg mężczyzny: czy różnice to mit?
91% osób ma błędne zdanie!
Kwestia różnic między mózgami kobiet i mężczyzn budzi gorące dyskusje zarówno wśród naukowców, jak i w codziennych rozmowach.
Stereotypy na temat różnic płciowych są głęboko zakorzenione w naszym społeczeństwie. Wpływają na praktycznie każdy aspekt życia – od zabawek, które wybieramy dla dzieci, przez ścieżki edukacyjne, aż po kariery zawodowe. Niestety, dotarły również do neurobiologii.
W mediach regularnie pojawiają się sensacyjne nagłówki: „Naukowcy dowiedli, że mózgi kobiet i mężczyzn funkcjonują inaczej”.
Jak jest naprawdę?
Przeanalizowałem najnowsze badania (wraz z 30-letnim dorobkiem naukowym), by przedstawić Wam aktualny stan wiedzy. Bez ideologii, bez uprzedzeń – po prostu fakty.
🔎 Co nowego odkryliśmy?
Obszerny przegląd literatury L. Eliot i współpracowników przeanalizował wyniki setek badań neuroobrazowych. Wniosek? Większość raportowanych różnic nie jest odtwarzalna w różnych populacjach, a wpływ płci na organizację mózgu został mocno wyolbrzymiony.
🤖 A AI?
Algorytmy AI próbujące rozpoznać płeć na podstawie skanu mózgu osiągają dokładność między 60-90%, ale… i tu uwaga!
Ich skuteczność drastycznie spada, gdy kontrolujemy wielkość mózgu.
Wtedy ich trafność spada niemal do poziomu zgadywania. Nawet najbardziej zaawansowane systemy AI nie potrafią jednoznacznie określić płci na podstawie samej struktury mózgu!
🧠 A czy wielkość ma znaczenie?
Statystycznie mężczyźni są więksi niż kobiety co przekłada się na wielkość mózgu, jednak… nie przekłada się w żaden znaczący sposób np. na inteligencję płynną czy funkcje poznawcze. Większy mózg, to wcale nie większa odpowiedzialność w tym przypadku 😉
🚨 Mózg: nie zero-jedynkowy, lecz mozaikowy
Fundamentalne badanie przeprowadzone przez Daphnę Joel i jej zespół wykazało, że mózgi nie dzielą się na „męskie” i „żeńskie”.
Analizując dane od ponad 1400 osób, naukowcy odkryli, że mniej niż 8% mózgów posiadało wszystkie cechy uznawane za typowe dla danej płci (główny zbiór: 6%).
Joel nazwała to „hipotezą mozaiki płciowej” – każdy mózg to unikalna kombinacja cech, niektóre uznawane za „typowo męskie”, inne za „typowo kobiece”. Najnowsze badania tylko potwierdzają tę hipotezę – mózgi nie układają się w dwie odrębne kategorie, a raczej tworzą spektrum.
Podsumowując:
Czy mózg kobiety różni się od mózgu mężczyzny?
Nie w znaczący sposób przekładający się na cały gatunek i tłumaczący różnice. Mamy te same procesory 😉
O mnie:
Marcin P. Stopa
Jestem ekspertem w wykorzystaniu neuronauki i NeuroTechnologii w biznesie, marketingu oraz badaniach konsumenckich.
Jako Head of NeuroResearch w Neuroinsight Lab wykorzystuję najnowocześniejsze narzędzia takie jak EEG i eye-tracking wspierane przez AI do identyfikacji nieuświadomionych insightów konsumenckich. Celem mojego zespołu w Neuroinsight Lab jest dostarczanie rzetelnej wiedzy o mechanizmach ludzkiego umysłu, która zapewnia klientom przewagę konkurencyjną i sukces rynkowy. W ten sposób umożliwiamy firmom korzystanie z przewagi, którą mają takie firmy jak Apple, Microsoft, TikTok, Google, Procter and Gamble i nie tylko.
Jestem także współtwórcą Platformy NanoLearningowej SeeWidely.com umożliwiającej efektywny rozwój kompetencji pracowników w zaledwie 5 minut dziennie, która w 2023 r. została wyróżniona, zdobywając tytuł HR TECH Changer przyznawany przez Polskie Forum HR w partnerstwie z Pracuj Ventures. Dzięki implementacji zdobyczy (neuro)nauki SeeWidely.com wywiera pozytywny wpływ na sektor HR, rozwijając już ponad 300 organizacji, w tym topowe firmy z GPW i S&P500
Wierzę, że jednym z podstawowych celów naszego pokolenia jest stworzenie rozwiązań usprawniających nasze możliwości poznawcze, tak potrzebne do sprawnego funkcjonowania w coraz bardziej złożonym świecie.
Chętnie dzielę się swoją wiedzą o NeuroTechnologii, mózgu, praktycznym zastosowaniu neuronauki w marketingu, biznesie i na co dzień. Występowałem na scenach między innymi TEDx, Mobile Trends for Experts, SAP Lab, Linkedin Local, IKEA, Virtual Summit, DIMAQ, TXB.digital.
W skrócie: wykorzystuję i przekuwam wiedzę o funkcjonowaniu mózgu w praktyczne i efektywne rozwiązania biznesowe i działania marketingowe.
NeuroEfektywnie🧠
Źródła:
Źródła:
#1
[1] Lesuis, S. L., Park, S., Hoorn, A., Rashid, A. J., Mocle, A. J., Salter, E. W., Vislavski, S., Gray, M. T., Torelli, A. M., DeCristofaro, A., Driever, W. P. F., van der Stelt, M., Zweifel, L. S., Collingridge, G. L., Lefebvre, J. L., Walters, B. J., Frankland, P. W., Hill, M. N., & Josselyn, S. A. (2024). Stress disrupts engram ensembles in lateral amygdala to generalize threat memory in mice. Cell. Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.cell.2024.10.034
#2
[2] Roma Parikh, Eschar Sorek, Shivang Parikh, Ruth Percik, Aron Weller, Carmit Levy, Skin exposure to UVB light induces a skin-brain-gonad axis and sexual behavior, https://doi.org/10.1016/j.celrep.2021.109579
[3] M. Kyla Shea, Kathryn Barger, Bess Dawson-Hughes, Sue E. Leurgans, Xueyan Fu, Bryan D. James, Thomas M. Holland, Puja Agarwal, Jifan Wang, Gregory Matuszek, Nicholas E. Heger, Julie A. Schneider, Sarah L. Booth, Brain vitamin D forms, cognitive decline, and neuropathology in community-dwelling older adults, https://doi.org/10.1002/alz.12836
[4] Alessandra Porcu, Anna Nilsson, Sathwik Booreddy, Samuel A. Barnes, David K. Welsh, Davide Dulcis, Seasonal changes in day length induce multisynaptic neurotransmitter switching to regulate hypothalamic network activity and behavior, https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abn9867
[5]Angus C. Burns, Richa Saxena, Céline Vetter, Andrew J.K. Phillips, Jacqueline M. Lane, Sean W. Cain, Time spent in outdoor light is associated with mood, sleep, and circadian rhythm-related outcomes: A cross-sectional and longitudinal study in over 400,000 UK Biobank participant, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0165032721008612
#3
[6] Burke, S. M., Manzouri, A. H., & Savic, I. (2017). Structural connections in the brain in relation to gender identity and sexual orientation. Scientific Reports, 7(1), 17954. https://doi.org/10.1038/s41598-017-17352-8
[7] Eliot, L., Ahmed, A., Khan, H., & Patel, J. (2021). Dump the „dimorphism”: Comprehensive synthesis of human brain studies reveals few male-female differences beyond size. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 125, 667–697. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2021.02.026
[8] Fine, C. (2017). Testosterone Rex: Myths of sex, science, and society. W. W. Norton & Company.
[9] Joel, D., Berman, Z., Tavor, I., Wexler, N., Gaber, O., Stein, Y., Shefi, N., Pool, J., Urchs, S., Margulies, D. S., Liem, F., Hänggi, J., Jäncke, L., & Assaf, Y. (2015). Sex beyond the genitalia: The human brain mosaic. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(50), 15468–15473. https://doi.org/10.1073/pnas.1509654112
[10] Mueller, S. C., De Cuypere, G., & T’Sjoen, G. (2017). Transgender research in the 21st century: A selective critical review from a neurocognitive perspective. American Journal of Psychiatry, 174(12), 1155–1162. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2017.17060626
[11] Rippon, G., Jordan-Young, R., Kaiser, A., & Fine, C. (2017). Journal of Neuroscience Research policy on addressing sex as a biological variable: Comments, clarifications, and elaborations. Journal of Neuroscience Research, 95(7), 1357–1359. https://doi.org/10.1002/jnr.24045
Rozmowa czy e-mail?
Chcesz dowiedzieć się jak neurobadania mogą pomóc w Twojej organizacji? Skontaktuj się z nami, używając formularza lub od razu zarezerwuj 30-minutową rozmowę w dogodnym dla siebie terminie.