Co w nowym wydaniu?
Co się dzieje w mózgu po uderzeniu?
Next Design Summit – jak mózg podejmuje decyzje?
(Nie)nowy lek na Alzheimera?
71% polskich chirurgów onkologicznych ma ponad 55 lat – co to dla Ciebie oznacza?
Tak wygląda pierwsza w historii zarejestrowana aktywność prawie wszystkich neuronów w mózgu kręgowca
Zapraszam do nowego wydania biuletynu NeuroEfektywnie 🧠 – owocnej i przyjemnej lektury 🙂
1.
Co się dzieje w mózgu po uderzeniu?
DARPA pokazuje niewidzialną prawdę.
Jeden moment. Jedna fala uderzeniowa.
Biliony połączeń neuronalnych pod ostrzałem.
Rzadko mogę Wam pokazać coś z DARPA (Agencji Zaawansowanych Projektów Badawczych w Obszarze Obronności), ale tym razem mam perełkę pokazującą nie tylko jak żołnierze są narażeni na uszkodzenia mózgu, ale także i Ty…
Fala uderzeniowa przemieszcza się przez mózg nawet z prędkością 686 m/s.
Różne obszary mózgu deformują się w różnym tempie, gdyż posiadają różną gęstość.
W miejscach styku materii szarej z białą powstają mikroskopijne blizny.
Siły ścinające dosłownie rozrywają komórki astrocytów.
🧪 Rezultat: Interface Astroglial Scarring (IAS)
To fenomen, który długo pozostawał zagadką.
Teraz wiemy, że te specyficzne blizny astrocytowe powstają w strefie podtwardówkowej, na połączeniach materii szarej z białą, wokół naczyń krwionośnych i ścianek komorowych właśnie w wyniku mechanicznej niezgodności różnych części mózgu podczas urazu.
❗Problem w tym, że IAS trudno wykryć za życia.
Ale badacze pracują nad rozwiązaniem.
Najnowsze badania z użyciem PET pokazują, że u 18,5% żołnierzy Sił Specjalnych wykryto neurystany w miejscach typowych dla IAS.
Jeśli uda się stworzyć sprawny sposób diagnozowania tych mikroskopijnych uszkodzeń in vivo, będziemy mogli:
→ Wcześniej wykrywać urazy mózgu
→ Lepiej chronić między innymi sportowców i żołnierzy
→ Opracować skuteczniejsze terapie
Co ciekawe, do uszkodzenia mózgu może dojść nawet bez bezpośredniego uderzenia, a jedynie na skutek fali uderzeniowej od wybuchu za ścianą, strzału z czołgu, a nawet… stania obok osoby używającej przenośnej wyrzutni rakiet.
💭 Twój mózg nie jest niezniszczalny
Każde uderzenie w głowę – od meczu piłki po wypadek samochodowy – może uruchamiać te same mechanizmy co na polu walki.
Na przeszczep mózgu nie można liczyć.
Dbaj więc o niego – zawsze i wszędzie.
2.
Next Design Summit - jak mózg podejmuje decyzje
Mózg – to on stoi za każdą zgodą, wątpliwością czy brakiem decyzji klienta.
Około 1300 gramów, które sprawia, że klienci sami nie wiedzą, co lubią, co im się podoba i nie mogą podjąć finalnej decyzji.
Jednak mózg jest dość przewidywalny w swojej nieprzewidywalności, gdy się do niego zaglądnie.
Jak przejść od „nie wiem” i „muszę się zastanowić” do finalnej akceptacji projektu?
Opowiem dokładniej o tym już 29 maja na Next Design Summit w Muzeum Historii Polski w Warszawie.
Na scenie będzie można również posłuchać:
🔺 Joanna Jo Jurga PhD – pokaże, jak mózg reaguje na przestrzeń.
🔺 Paweł Tkaczyk – opowie dlaczego zawód architekta wnętrz stracił rangę i jak ją odbudować.
🔺 Wojciech Plona – rozłoży na części stawkę godzinową, skąd się bierze, jak ją liczyć i dlaczego większość projektantów wycenia siebie poniżej kosztów.
🔺 Dagmara Brzezinska – powie o tym, czego uczelnie nie uczą: jak budować zespół, który nie wymaga Twojej obecności przy każdej decyzji.
🔺 Katarzyna Kraszewska – podejmie temat prowizji od dostawców.
🔺 Henryk Kwapisz – jako ekspert akustyki poruszy temat komfortu przestrzeni, czyli nie tylko to, co widzisz, ale też to, czego nie słyszysz.
🔺 Paweł Pilarczyk – opowie o AI w wizualizacji, co już działa, a co jest tylko chwilową modą.
Zapraszam serdecznie i do zobaczenia!
📅 29 maja 2026
📍 Muzeum Historii Polski, Warszawa
🎟️ Bilety i dodatkowe informacje na stronie:
nextdesignsummit.pl
3.
(Nie)nowy lek na Alzheimera?
Obniża ryzyko zachorowania o 69% i jest to… Viagra.
Zanim sobie jednak pośmieszkujemy warto zobaczyć na jednego z najważniejszych kandydatów na użycie istniejącego już leku w terapii przeciwdziałania chorobie Alzheimera.
W 2021 r. naukowcy z Cleveland Clinic przeanalizowali dane ubezpieczeniowe ponad 7 milionów Amerykanów i odkryli, że osoby przyjmujące sildenafil (substancję czynną Viagry) miały o 69% niższe ryzyko zachorowania na Alzheimera w porównaniu z grupą kontrolną.
Kolejne meta-analizy potwierdziły trend, choć ze skromniejszymi liczbami.
🔬 Meta-analiza z 2024 r. na ponad 8,3 miliona uczestników potwierdziła: inhibitory PDE5 wiązały się z ~47-54% redukcją ryzyka choroby Alzheimera. Sildenafil wykazał najsilniejszy efekt w całej klasie leków (Abouelmagd i in., 2024).
🔬 Kolejna meta-analiza z 2025 r. na 885 000 uczestników pokazała dwukrotnie niższe ryzyko zachorowania u osób przyjmujących sildenafil (Chua i in., 2025).
🔬 Międzynarodowy panel ekspertów wskazał sildenafil jako jeden z trzech priorytetowych kandydatów do repozycjonowania lekowego w Alzheimerze (Corbett i in., 2025).
Jak to możliwe?
Sildenafil hamuje enzym PDE5, co prowadzi do wzrostu stężenia cGMP w komórkach. Konsekwencje to: poprawa przepływu krwi w mózgu, redukcja fosforylacji białka tau i potencjalny efekt neuroprotekcyjny – mechanizmy, które mają biologiczne uzasadnienie w patofizjologii Alzheimera.
⚠️ Ale zanim zaczniesz kupować rodzicom czy dziadkom niebieskie tabletki jako „suplement dla mózgu” – ważne zastrzeżenie.
Wszystkie te wyniki pochodzą z badań obserwacyjnych. Widzimy korelację, a nie udowodnioną przyczynowość.
W 2025 r. ukazało się badanie Alcalde-Herraiz z użyciem randomizacji mendlowskiej – metody, która pozwala oceniać związki przyczynowe na podstawie danych genetycznych. Wyniki nie wykazały dowodów na przyczynowy związek między inhibicją PDE5 a ryzykiem Alzheimera.
Innymi słowy, może chodzi nie o sam lek, ale o to, kto i dlaczego go przyjmuje – lub o czynniki, których jeszcze nie znamy.
A może mechanizm jest prawdziwy, ale genetyczne proxy nie oddaje pełnego obrazu.
Nie wiemy jeszcze. I to jest właśnie uczciwa odpowiedź.
Pierwsze kontrolowane badania kliniczne dopiero przed nami.
Czekamy więc na twarde dane, by sprawdzić, czy Viagra stanie na wysokości zadania.
4.
Umyka nam coś, co prowadzi do nieuchronnej katastrofy w onkologii.
71% polskich chirurgów onkologicznych ma ponad 55 lat.
Za dekadę większość z nich nie będzie już zapewne leczyć.
Łatwogang w kwietniu 2026 zebrał prawie 300 000 000 zł i to jest niesamowite, jednak…
w tym rok roku było zaledwie 19 rezydentów onkologii…
…z czego tylko część ukończy specjalizację.
(+70 rezydentów z ubiegłorocznego jesiennego naboru)
Przy ok. 1 200 000 chorych na nowotwory w Polsce.
I chciałbym wierzyć, że będzie lepiej, ale już teraz
5-letnia przeżywalność w PL to 41% vs. 54% średniej UE.
A rezydenci to wierzchołek góry lodowej:
❌ PROFILAKTYKA – wciąż jest zdecydowanie za niska. Tylko 34% Polek wykonuje mammografię (średnia dla UE to ponad 70%)
❌ FINANSOWANIE – wiemy jak wygląda sytuacja NFZ, ale zbyt długie czekanie na badania czy wizyty jedynie potęguje przyszłe koszty leczenia, zmniejszając szanse chorych na nowotwory
❌ BRAK STRUKTURALNYCH ROZWIĄZAŃ – potrzebujemy zmienić system i w dodatku kończy nam się na to czas. W innym przypadku gdy Ty albo ktoś z Twoich bliskich będzie potrzebować opieki onkologicznej, może się zderzyć z rzeczywistością… której nie chcemy sobie nawet wyobrażać.
Łatwogang z wszystkimi zaangażowanymi osobami tą akcją pomógł uratować ogrom ludzkich żyć – i to pozostanie bezcenne.
Gdybyśmy potrafili jednak zjednoczyć się tak raz jeszcze dla tych dzieciaków wraz z influencerami, celebrytami, sportowcami i ludźmi z biznesu jednak w kierunku wymuszenia zmian strukturalnych, które zapewnią lepszą opiekę onkologiczną… może wtedy… nie trzeba byłoby zbierać blisko 300 000 000 zł, aby pomóc uratować bezcenne życia dzieci chorych na nowotwory.
5.
Tak wygląda pierwsza w historii zarejestrowana aktywność prawie wszystkich neuronów w mózgu kręgowca
To, co widzisz poniżej to rzeczywista aktywność 80 000 neuronów w mózgu larwy danio pręgowanego 🐟.
Zespół naukowców z Howard Hughes Medical Institute pod kierownictwem Philipa Kellera i Mishy Ahernsa stworzył system, który może rejestrować aktywność niemal całego mózgu kręgowca w rozdzielczości pojedynczych komórek.
Wykorzystują specjalną mikroskopię świetlną w połączeniu z genetycznie modyfikowanymi rybkami, których neurony świecą, gdy są aktywne. System może „skanować” cały mózg w czasie rzeczywistym, rejestrując ok. 80% z blisko 100 000 neuronów każdej sekundy.
➢ Czas potrzebny na jedno skanowanie całego mózgu: 1,25 sekundy (0,8 Hz)
➢ Każdy pojedynczy neuron był widoczny i mierzalny w czasie rzeczywistym
Dlaczego akurat Danio pręgowany?
Mózg tej rybki ma wystarczającą złożoność, by badać podstawowe procesy neurobiologiczne wspólne dla wszystkich kręgowców – włączając nas.
Jednocześnie jest na tyle mały i przezroczysty, że technologia może „widzieć” każdą komórkę nerwową.
O mnie:
Marcin P. Stopa
Jestem ekspertem w wykorzystaniu neuronauki i NeuroTechnologii w biznesie, marketingu oraz badaniach konsumenckich.
Jako Head of NeuroResearch w Neuroinsight Lab wykorzystuję najnowocześniejsze narzędzia takie jak EEG i eye-tracking wspierane przez AI do identyfikacji nieuświadomionych insightów konsumenckich. Celem mojego zespołu w Neuroinsight Lab jest dostarczanie rzetelnej wiedzy o mechanizmach ludzkiego umysłu, która zapewnia klientom przewagę konkurencyjną i sukces rynkowy. W ten sposób umożliwiamy firmom korzystanie z przewagi, którą mają takie firmy jak Apple, Microsoft, TikTok, Google, Procter and Gamble i nie tylko.
Jestem także współtwórcą Platformy NanoLearningowej SeeWidely.com umożliwiającej efektywny rozwój kompetencji pracowników w zaledwie 5 minut dziennie, która w 2023 r. została wyróżniona, zdobywając tytuł HR TECH Changer przyznawany przez Polskie Forum HR w partnerstwie z Pracuj Ventures. Dzięki implementacji zdobyczy (neuro)nauki SeeWidely.com wywiera pozytywny wpływ na sektor HR, rozwijając już ponad 300 organizacji, w tym topowe firmy z GPW i S&P500
Wierzę, że jednym z podstawowych celów naszego pokolenia jest stworzenie rozwiązań usprawniających nasze możliwości poznawcze, tak potrzebne do sprawnego funkcjonowania w coraz bardziej złożonym świecie.
Chętnie dzielę się swoją wiedzą o NeuroTechnologii, mózgu, praktycznym zastosowaniu neuronauki w marketingu, biznesie i na co dzień. Występowałem na scenach między innymi TEDx, Mobile Trends for Experts, SAP Lab, Linkedin Local, IKEA, Virtual Summit, DIMAQ, TXB.digital.
W skrócie: wykorzystuję i przekuwam wiedzę o funkcjonowaniu mózgu w praktyczne i efektywne rozwiązania biznesowe i działania marketingowe.
NeuroEfektywnie🧠
Źródła:
#1
[1] Cernak, I. (2005). Animal models of head trauma. _NeuroRx_, 2(3), 410-422.
[2] Kawauchi, S., Kono, A., Muramatsu, Y., et al. (2024). Meningeal damage and interface astroglial scarring in the rat brain exposed to a laser-induced shock wave(s). _Journal of Neurotrauma_, 41(15-16), e2039-e2053.
[3] Nakagawa, A., Manley, G. T., Gean, A. D., Ohtani, K., Armonda, R., Tsukamoto, A., Yamamoto, H., Takayama, K., & Tominaga, T. (2011). Mechanisms of primary blast-induced traumatic brain injury: insights from shock-wave research. _Journal of neurotrauma_, _28_(6), 1101–1119. https://doi.org/10.1089/neu.2010.1442
[4] Shively, S. B., Horkayne-Szakaly, I., Jones, R. V., et al. (2016). Characterisation of interface astroglial scarring in the human brain after blast exposure: a post-mortem case series. _The Lancet Neurology_, 15(9), 944-953.
[5] Edlow, B. L., Tseng, C. J., Gilmore, N., McKinney, I. R., Tromly, S. L., Deary, K. B., Hu, C. G., Healy, B. C., Priemer, D. S., Mac Donald, C. L., Dams-O’Connor, K., Greve, D. N., Bodien, Y. G., Perl, D. P., Hooker, J. M., & Zürcher, N. R. (2024). Neuroinflammation at the Gray-White Matter Interface in Active-Duty U.S. Special Operations Forces. _Neurotrauma reports_, _5_(1), 1205–1211. https://doi.org/10.1089/neur.2024.0116
[6] Young, L., Rule, G. T., Bocchieri, R. T., et al. (2015). When physics meets biology: low and high-velocity penetration, blunt impact, and blast injuries to the brain. _Frontiers in Neurology_, 6, 89.
#3
[7] Abouelmagd, M. E., Abdelmeseh, M., Elrosasy, A., Saad, Y. H., Alnajjar, A. Z., Eid, M., Hassan, A., & Abbas, A. (2024). Phosphodiesterase-5 inhibitors use and the risk of Alzheimer’s disease: A systematic review and meta-analysis. _Neurological Sciences_, _45_(11), 5261–5270. [https://doi.org/10.1007/s10072-024-07583-9](https://doi.org/10.1007/s10072-024-07583-9)
[8] Alcalde-Herraiz, M., Woolf, B., Xie, J., Anderson, E., Gill, D., Tzoulaki, I., Winchester, L. M., Yarmolinsky, J., Prieto-Alhambra, D., & Newby, D. (2025). Phosphodiesterase-5 inhibition and Alzheimer’s disease risk: A Mendelian randomisation study. _Aging Cell_, _24_(12), e70265. [https://doi.org/10.1111/acel.70265](https://doi.org/10.1111/acel.70265)
[9] Chua, W. Y., Lim, L. K. E., Wang, J. J. D., Mai, A. S., Chan, L.-L., & Tan, E.-K. (2025). Sildenafil and risk of Alzheimer disease: A systematic review and meta-analysis. _Aging_, _17_(3), 726–739. [https://doi.org/10.18632/aging.206222](https://doi.org/10.18632/aging.206222)
[10] Corbett, A., Sultana, J., Stych, K., Mills, R., Cummings, J. L., Williams, G., Ismail, Z., Soto-Martin, M., Mintzer, J., Gauthier, S., Greig, N. H., Noble, W., Killick, R., Lai, M. K. P., Routledge, C., Walsh, F., Fillit, H., Aarsland, D., Lane, R., Mills, K., & Ballard, C. (2025). Drug repurposing for Alzheimer’s disease: A Delphi consensus and stakeholder consultation. _Alzheimer’s Research & Therapy_, _17_(1), 237. [https://doi.org/10.1186/s13195-025-01895-4](https://doi.org/10.1186/s13195-025-01895-4)
[11] Fang, J., Zhang, P., Zhou, Y., Chiang, C.-W., Tan, J., Hou, Y., Stauffer, S., Li, L., Pieper, A. A., Cummings, J., & Cheng, F. (2021). Endophenotype-based in silico network medicine discovery combined with insurance record data mining identifies sildenafil as a candidate drug for Alzheimer’s disease. _Nature Aging_, _1_(12), 1175–1188. [https://doi.org/10.1038/s43587-021-00138-z](https://doi.org/10.1038/s43587-021-00138-z)
#4
[12] Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP). (2025, marzec). *Komunikat w sprawie liczby miejsc rezydenckich przyznanych przez Ministra Zdrowia na postępowanie kwalifikacyjne na specjalizacje lekarskie i lekarsko-dentystyczne rozpoczynające się 1 marca 2025 r.*
[13] Krajowy Rejestr Nowotworów. (2024). *Nowotwory złośliwe w Polsce.* Centrum Onkologii — Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
[14] Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). (2024). *Dane o realizacji programów profilaktycznych: mammografia, cytologia, kolonoskopia.*
[15] OECD / European Observatory on Health Systems and Policies. (2025). *Krajowe profile dotyczące nowotworów: Polska 2025.* OECD Publishing.
#5
[16] Ahrens, M. B., Orger, M. B., Robson, D. N., Li, J. M., & Keller, P. J. (2013). Whole-brain functional imaging at cellular resolution using light-sheet microscopy. _Nature Methods_, 10(5), 413-420.
[17] Baker, M. (2013). Flashing fish brains filmed in action. _Nature_.
[18] Freeman, J., Vladimirov, N., Kawashima, T., Mu, Y., Sofroniew, N. J., Bennett, D. V., … & Ahrens, M. B. (2014). Mapping brain activity at scale with cluster computing. _Nature Methods_, 11(9), 941-950.
[19] Vladimirov, N., Mu, Y., Kawashima, T., Bennett, D. V., Yang, C. T., Looger, L. L., … & Ahrens, M. B. (2014). Light-sheet functional imaging in fictively behaving zebrafish. _Nature Methods_, 11(9), 883-884.
Rozmowa czy e-mail?
Chcesz dowiedzieć się jak neurobadania mogą pomóc w Twojej organizacji? Skontaktuj się z nami, używając formularza lub od razu zarezerwuj 30-minutową rozmowę w dogodnym dla siebie terminie.