Co w nowym wydaniu?
Alzheimera można cofnąć?!
Ile czasu potrzebuje Twój mózg, żeby… pomyśleć myśl?
Chcesz łatwiej dotrzymać noworocznych postanowień? Idź spać…
Co sprawia, że świat jest mniej kolorowy dla niektórych?
Zapraszam do nowego wydania biuletynu NeuroEfektywnie 🧠 – owocnej i przyjemnej lektury 🙂
1.
Alzheimera można cofnąć?!
Mamy jedno z najważniejszych neuro-odkryć ostatniego roku?
119 lat nauki właśnie stanęło pod znakiem zapytania.
W Polsce żyje obecnie 382 645 osób z diagnozą Alzheimera.
Wśród kobiet w wieku 75-84 choruje 7,4%,
za to w wieku 85+ już co piąta (20,4%).
I wszystkie usłyszały to samo zdanie od lekarza:
Alzheimer jest nieodwracalny.
Możemy spowolnić postęp choroby, ale przygotujcie się na to, że Wasza mama/tata/partner(-ka) przestanie Was rozpoznawać.
To właśnie może się zmienić!
Naukowcy z Case Western Reserve wzięli myszy z zaawansowaną chorobą Alzheimera. Zniszczone neurony, utracona pamięć całkowita, przypadki uznawane za beznadziejne.
Po kilku miesiącach leczenia…
… ich mózgi nie tylko nie wykazywały postępów choroby, ale ulegały regeneracji i odzyskiwały sprawność poznawczą oraz pamięć!
Kluczem okazała się równowaga NAD+ – cząsteczki energetycznej komórek.
Jak to działa?
Wyobraź sobie, że Twój mózg to fabryka.
Z wiekiem spada produkcja energii w tej fabryce.
Załóżmy, że najpierw o 10%, potem o 30%.
Komórki zaczynają wolniej pracować, gorzej się komunikować.
Ale u osób z Alzheimerem ta fabryka traci 70% mocy produkcyjnej naraz.
Komórki mózgowe dosłownie głodują energetycznie i zaczynają umierać.
Badacze znaleźli sposób, żeby przywrócić produkcję energii w tej fabryce. Użyli związku P7C3-A20, który pomaga komórkom utrzymać równowagę energetyczną (NAD+) nawet w ekstremalnych warunkach.
W badaniu P7C3-A20:
✅ Przywróciła równowagę energetyczną NAD+ w mózgu
✅ Naprawiła barierę krew-mózg
✅ Zredukowała stany zapalne
✅ Odbudowała połączenia synaptyczne i zwiększyła neuroplastyczność w hipokampie
✅ Znormalizowała biomarkery choroby (fosforylowana tau 217)
I co kluczowe – zadziałało to w dwóch różnych modelach genetycznych choroby (mutacje amyloid i tau).
To zmienia sposób, w jaki powinniśmy myśleć o leczeniu Alzheimera – nie tylko możliwe okazuję się zatrzymywanie, ale i COFANIE choroby.
⚠️ Ale uwaga!
Może słyszałeś(-aś) o suplementach NAD+ typu NMN czy NR dostępnych bez recepty. Ludzie biorą je w nadziei na „odmłodzenie”.
Problem w tym, że mogą podnosić NAD+ do poziomów promujących rozwój raka.
P7C3-A20 działa fundamentalnie inaczej – nie dodaje sztucznie energii, tylko pomaga komórkom odzyskać kontrolę nad jej produkcją. Różnica jak między zalaniem samochodu benzyną a naprawą silnika.
Jest tylko jeden szkopuł…
W 2050 roku chorych na Alzheimera na świcie będzie ok. 152 000 000 osób.
Obecne badanie było prowadzone na gryzoniach i wymaga teraz pilnych testów na ludziach i badań klinicznych.
Jednak…
jeśli ten lek okaże się skuteczny u ludzi i będzie dostępny za 10 lat, możemy uratować miliony ludzkich istnień przed jedną z najokrutniejszych chorób – okrutną nie tylko dla pacjentów, ale zwłaszcza dla ich bliskich, którzy każdego dnia tracą kogoś, kto wciąż fizycznie jest obok.
2.
Ile czasu potrzebuje Twój mózg, żeby... pomyśleć myśl?
Nawet mniej niż jedną milisekundę.
To brzmi niemożliwie szybko?
Jednak każda Twoja myśl,
każde wspomnienie,
każda decyzja
– wszystko to dzieje się dzięki ok. 320 bilionom mikroskopijnych przełączników pracujących z prędkością, która zawstydza najszybsze komputery.
Na animacji widzisz coś, czego nie da się zobaczyć gołym okiem – kanały jonowe otwierające się w synapsie. To właśnie one umożliwiają komunikację między neuronami.
⚡ Jedna milisekunda – tyle trwa cud komunikacji
Gdy Twój neuron przekazuje informację do następnego, uruchamia się precyzyjny mechanizm:
1️⃣ Neurotransmitery (glutaminian, GABA) uwalniane do szczeliny synaptycznej wiążą się z receptorami w mniej niż 1 milisekundę
2️⃣ Kanały jonowe otwierają się, przepuszczając jony Na+ (sodu) i K+ (potasu) – wymiana następuje w ułamku milisekundy
3️⃣ Powstaje sygnał elektryczny, który wędruje dalej przez sieć neuronową
🔬 100 bilionów synaps = 100 bilionów możliwości
W samej tylko korze mózgowej masz 125 bilionów synaps.
To więcej niż gwiazd w 1500 galaktykach Drogi Mlecznej.
Każda z tych synaps to nie prosty przełącznik „on/off” – to zaawansowany mikroprocesor zawierający około 1000 molekularnych przełączników.
💡 Jak często to się dzieje?
Typowy neuron aktywuje się od 1 do 200 razy na sekundę, w zależności od tego, co robisz.
Gdy śpisz – aktywność spada.
Gdy np. intensywnie myślisz, czytasz ten tekst lub rozwiązujesz problem – niektóre neurony mogą przekazywać sygnały nawet ponad 453 razy na sekundę.
To oznacza, że biliony transmisji synaptycznych zachodzi w Twoim mózgu właśnie teraz, gdy to czytasz.
🧬 I każda z tych transmisji może zmienić Cię na zawsze
Bo każda aktywacja synapsy to potencjalna zmiana w strukturze Twojego mózgu. Silniejsze połączenia, nowe rozgałęzienia, trwalsze wspomnienia.
Tekst, który właśnie czytasz?
Aktywował miliardy synaps.
Niektóre połączenia właśnie się wzmocniły, tworząc w Twoim mózgu fizyczny ślad tej wiedzy.
A Ty, czy kiedykolwiek zastanawiałeś(-aś) się, że w czasie czytania tego zdania, Twoje synapsy przeprowadziły więcej operacji niż wszystkie komputery na świecie w ciągu sekundy?
3.
Chcesz łatwiej dotrzymać (noworocznych) postanowień?
Idź spać – czyli 5 korzyści i 4 postanowienia ułatwiające osiągnięcie celów w nowym roku (i nie tylko).
🎉 Co roku to samo – Nowy Rok, nowe postanowienia, nowy(-a) ja – jednak ten sam mózg może sabotować nasze działania z powodu… snu.
Dlaczego sen może być naszym sprzymierzeńcem w realizacji celów?
„Chcę jeść zdrowiej”
Niedobór snu rozstraja naszą dietę, podnosząc poziom greliny (hormonu głodu) i obniżając leptynę (hormon sytości), przez co zwiększa się nasza skłonność do sięgania po kaloryczną i niezdrową żywność. Więcej snu = mądrzejsze wybory żywieniowe.
„Chcę więcej ćwiczyć”
Gdy czujemy się zmęczeni, mamy mniejszą skłonność do dodatkowego wysiłku. Niedobór snu sprawia, że w trakcie dnia (lub nawet na jego początku) jesteśmy szybciej zmęczeni. Dobry sen poprawia naszą siłę, wytrzymałość i szybkość oraz pozwala dłużej ćwiczyć.
„Chcę awansować”
Spadająca koncentracja i większa drażliwość w pracy? Może to brak snu. Sen regeneruje nasz mózg, przygotowując go do wyzwań kolejnego dnia. Dobry sen dzisiaj = jutro lepsza efektywność w pracy. Dodatkowo niedobór snu skutkuje większą skłonnością do cyberloafing – czyli bezmyślnego przewijania social mediów.
„Chcę poprawić mój związek”
Wszyscy znamy to uczucie, gdy wszystko nas irytuje po złej nocy. Sen to nasz osobisty negocjator w trudnych sytuacjach społecznych. Wypoczęci = bardziej cierpliwi i empatyczni wobec innych.
A w kwestii związków… lepszy sen, wpływa także na możliwości i odczuwaną przyjemność 😉
„Chcę rzucić palenie”
Brak snu wiąże się z wyższym wskaźnikiem uzależnień od palenia. Osoby niewyspane łatwiej sięgają po papierosa, by się zrelaksować lub skoncentrować.
😴 Jak poprawić jakość snu?
Przygotowując jakiekolwiek postanowienia noworoczne, zacznij od poniższego zestawu:
- Codziennie 7-8 Godzin Snu:
W tym roku zobowiązuję się do codziennego osiągania 7-8 godzin snu. Wiem, że jakość i ilość snu mają ogromny wpływ na moje zdrowie, samopoczucie i wydajność w ciągu dnia. - Stałe Godziny Snu i Pobudki:
Aby pomóc mojemu ciału i umysłowi wejść w naturalny rytm, postanawiam ustalić i przestrzegać stałych godzin kładzenia się spać (np. 22:00) i wstawania (np. 6:00) – tak, nawet w weekendy! - Zaciemnienie Sypialni:
W tym roku zamierzam zadbać o to, aby moja sypialnia była oazą spokoju i ciemności. Zainwestuję w zasłony blokujące światło lub użyję innych metod, aby zaciemnić pokój, co sprzyja lepszej produkcji melatoniny i głębszemu, bardziej odprężającemu snu. - Brak Elektroniki w Sypialni:
Zacznę od 30 minut bez urządzeń przed snem, stopniowo zwiększając ten czas każdego tygodnia, dążąc do pozbycia się smartfona z sypialni.
Przez pierwsze dni i tygodnie może być trudno – ale zdecydowanie warto. Unikaj drzemek, utrzymuj ciśnienie na sen i nie przejmuj się, jeśli nie wszystko będzie szło zgodnie z planem. Najważniejsza jest konsekwencja.
4.
Co sprawia, że świat jest mniej kolorowy dla niektórych? Dosłownie.
Dlaczego dla jednych trawa jest zielona, a dla innych… właśnie, jaką ma barwę?
Rozważmy tajemnicę daltonizmu – zaburzenie, które zmienia sposób, w jaki niektórzy z nas widzą kolory. Ale dlaczego tak się dzieje?
Daltonizm, czy też ślepota barw to inaczej zaburzenie widzenia barwnego. Ludzie z daltonizmem w rzeczywistości widzą kolory, ale niektóre z nich mogą być mniej intensywne lub w niektórych przypadkach całkowicie niezauważalne.
Na załączonym wideo, możesz zobaczyć jak widzą kolory osoby z daltonizmem – w tym przypadku zniekształcenia postrzegania czerwonego, czyli protanopii.
—
A jak to wszystko działa?
W naszej siatkówce oka znajdują się dwa rodzaje fotoreceptorów: pręciki i czopki.
- 👁️ Pręciki pozwalają nam widzieć w ciemności, rozróżniając tylko światło i cień.
- 👁️ Czopki natomiast są odpowiedzialne za nasze widzenie kolorów.
Standardowo w oku są trzy typy czopków – L, M i S – każdy z nich reaguje na określony zakres kolorów. Razem pokrywają one całe spektrum widzialnego światła. Daltonizm występuje, gdy jeden lub więcej typów czopków jest nieobecny lub nie działa prawidłowo.
🔎 Najczęstszym rodzajem daltonizmu jest deficyt czerwono-zielony, jednak typów daltonizmu mamy więcej:
🔴 Protanopia: brak czopków L, co utrudnia postrzeganie koloru czerwonego.
🟢 Deuteranopia: brak czopków M, co utrudnia postrzeganie koloru zielonego.
🔴🟢 Protanomalia i deuteranomalia: wszystkie trzy typy czopków są obecne, ale czopki L lub M są mniej wrażliwe na czerwony lub zielony kolor.
🔵 Tritanopia: problem z wykrywaniem niebieskiego.
⚪️ Monochromatyzm: trudności w rozróżnianiu jakichkolwiek kolorów.
Czy 🧔♂️ mężczyźni są bardziej narażeni na daltonizm?
Większość przypadków daltonizmu ma podłoże genetyczne i jest dziedziczona na chromosomie X, dlatego daltonizm jest częstszy u mężczyzn – aż do jednego na dziesięciu mężczyzn może mieć jakąś formę daltonizmu, podczas gdy u kobiet ta liczba jest znacznie niższa.
Co więcej, daltonizm można także nabyć w wyniku ekspozycji na określone chemikalia, leki czy choroby oczu jak zaćma czy zwyrodnienie plamki żółtej.
🍺 Może też pojawić się w wyniku alkoholizmu, chociaż jest to rzadkość.
👉 Jak daltonizm wpływa na codzienne życie?
Kolor w naszej kulturze odgrywa dużą rolę, także jako narzędzie przekazywania informacji. Daltonizm może utrudniać rozpoznawanie sygnałów świetlnych czy korzystanie z kolorowych wykresów. Jednak co ciekawe, niektóre osoby z daltonizmem mogą lepiej rozróżniać pewne odcienie, np. odcienie khaki.
O mnie:
Marcin P. Stopa
Jestem ekspertem w wykorzystaniu neuronauki i NeuroTechnologii w biznesie, marketingu oraz badaniach konsumenckich.
Jako Head of NeuroResearch w Neuroinsight Lab wykorzystuję najnowocześniejsze narzędzia takie jak EEG i eye-tracking wspierane przez AI do identyfikacji nieuświadomionych insightów konsumenckich. Celem mojego zespołu w Neuroinsight Lab jest dostarczanie rzetelnej wiedzy o mechanizmach ludzkiego umysłu, która zapewnia klientom przewagę konkurencyjną i sukces rynkowy. W ten sposób umożliwiamy firmom korzystanie z przewagi, którą mają takie firmy jak Apple, Microsoft, TikTok, Google, Procter and Gamble i nie tylko.
Jestem także współtwórcą Platformy NanoLearningowej SeeWidely.com umożliwiającej efektywny rozwój kompetencji pracowników w zaledwie 5 minut dziennie, która w 2023 r. została wyróżniona, zdobywając tytuł HR TECH Changer przyznawany przez Polskie Forum HR w partnerstwie z Pracuj Ventures. Dzięki implementacji zdobyczy (neuro)nauki SeeWidely.com wywiera pozytywny wpływ na sektor HR, rozwijając już ponad 300 organizacji, w tym topowe firmy z GPW i S&P500
Wierzę, że jednym z podstawowych celów naszego pokolenia jest stworzenie rozwiązań usprawniających nasze możliwości poznawcze, tak potrzebne do sprawnego funkcjonowania w coraz bardziej złożonym świecie.
Chętnie dzielę się swoją wiedzą o NeuroTechnologii, mózgu, praktycznym zastosowaniu neuronauki w marketingu, biznesie i na co dzień. Występowałem na scenach między innymi TEDx, Mobile Trends for Experts, SAP Lab, Linkedin Local, IKEA, Virtual Summit, DIMAQ, TXB.digital.
W skrócie: wykorzystuję i przekuwam wiedzę o funkcjonowaniu mózgu w praktyczne i efektywne rozwiązania biznesowe i działania marketingowe.
NeuroEfektywnie🧠
Źródła:
#1
[1] Chaubey, K., et al. (2025). Pharmacologic reversal of advanced Alzheimer’s disease in mice and identification of potential therapeutic nodes in human brain. Cell Reports Medicine, 102535. https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2025.102535
[2] Narodowy Fundusz Zdrowia. (2025). NFZ o zdrowiu. Choroba Alzheimera i choroby pokrewne, Aktualizacja 2025.
[3] Alzheimer’s Disease International. (2019). World Alzheimer Report 2019. Londyn: ADI.
[4] GauthierGauthier, S., et al. (2021). World Alzheimer Report 2021: Journey through the diagnosis of dementia. Londyn: Alzheimer’s Disease International.
#2
[5] Bayés A, van de Lagemaat LN, Collins MO, Croning MD, Whittle IR, Choudhary JS, Grant SG (2011). „Characterization of the proteome, diseases and evolution of the human postsynaptic density.” Nature Neuroscience 14(1):19-21.
[6] Bayés A, Collins MO, Croning MDR, van de Lagemaat LN, Choudhary JS, Grant SGN (2012). „Comparative study of human and mouse postsynaptic proteomes finds high compositional conservation and abundance differences for key synaptic proteins.” PLoS ONE 7(10):e46683.
[7] Fatt P, Katz B (1951). „An analysis of the end-plate potential recorded with an intra-cellular electrode.” Journal of Physiology 115(3):320-370.
[8] Grant SGN (2018). „Synapse molecular complexity and the plasticity behaviour problem.” Brain and Neuroscience Advances 2:2398212818810685.
[9] Hu H, Gan J, Jonas P (2014). „Firing Frequency Maxima of Fast-Spiking Neurons in Human, Monkey, and Mouse Neocortex.” Frontiers in Cellular Neuroscience 8:389.
[10] Katz B, Miledi R (1965). „The measurement of synaptic delay, and the time course of acetylcholine release at the neuromuscular junction.” Proceedings of the Royal Society of London B 161:483-495.
#3
[16] Haley Otman, Cathy Goldstein, A Sleep Expert’s Shut-Eye Setback: Join Dr. Goldstein’s Challenge, Uniwersytet Michigan
[17] Spiegel, K., Tasali, E., Penev, P., & Van Cauter, E. (2004). Brief communication: Sleep curtailment in healthy young men is associated with decreased leptin levels, elevated ghrelin levels, and increased hunger and appetite. Annals of Internal Medicine, 141(11), 846-850.
[18] Mah, C. D., Mah, K. E., Kezirian, E. J., & Dement, W. C. (2011). The effects of sleep extension on the athletic performance of collegiate basketball players. Sleep, 34(7), 943-950.
[19] Alhola, P., & Polo-Kantola, P. (2007). Sleep deprivation: Impact on cognitive performance. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 3(5), 553-567.
[20] Walker, M. P., & van der Helm, E. (2009). Overnight therapy? The role of sleep in emotional brain processing. Psychological Bulletin, 135(5), 731-748.
[21] Patterson, F., Grandner, M. A., Lozano, A., Satti, A., & Ma, G. (2010). Transitioning from adequate to inadequate sleep duration associated with higher smoking rate and greater nicotine dependence in a population sample. Addiction, 105(11), 2042-2050.
#4
Rozmowa czy e-mail?
Chcesz dowiedzieć się jak neurobadania mogą pomóc w Twojej organizacji? Skontaktuj się z nami, używając formularza lub od razu zarezerwuj 30-minutową rozmowę w dogodnym dla siebie terminie.