Co w nowym wydaniu?
- 8 iluzji optycznych pokazujących, jak bardzo oszukuje Cię mózg
- Czy jesteśmy marionetkami społecznego wpływu? Czy jesteśmy tylko pionkami w społecznej grze o zgodę?
- Czy AI „widzi” i „słyszy” podobnie jak my? Sztuczna inteligencja wzoruje się na tej naturalnej, jednak jak maszyny rozpoznają obrazy i dźwięki?
- Dlaczego tak trudno jest trafić muchę? Dlaczego węże nie zdążają ugryźć kota?
Zapraszam do nowego wydania biuletynu NeuroEfektywnie 🧠 – owocnej i przyjemnej lektury 🙂
1.
8 iluzji optycznych pokazujących, jak bardzo oszukuje Cię mózg
Dlaczego jedne iluzje działają na nas mocniej niż inne? Co mówi to o naszym mózgu?
31 stycznia obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Iluzjonistów, a jak wiadomo największym z nich jest sam nasz mózg 🧠
Z tej okazji znajdziesz poniżej 8 iluzji optycznych – zapraszam do zabawy! Jeżeli znasz jakieś inne iluzje, wrzuć w komentarzu 😉
Iluzje optyczne to okno do zrozumienia, jak nasz mózg przetwarza informacje – głównie wizualne.
👉 Co dzieje się w Twoim mózgu podczas oglądania iluzji?
Gdy patrzymy na iluzję, nasz mózg stara się zinterpretować obrazy, opierając się na posiadanych doświadczeniach i wiedzy. Właśnie dlatego różne osoby mogą inaczej odbierać tę samą iluzję.
👀 Ale dlaczego czasem widzimy coś, czego tam nie ma?
To wynik pracy naszych neuronów, które próbują nadać sens temu, co widzą nasze oczy. Czasami jednak w tej interpretacji mogą „przesadzić”, tworząc właśnie iluzję.
To jak reagujemy na iluzje, mówi wiele o procesach zachodzących w naszym mózgu.
Pamiętaj, że to nie Twoje oczy Cię oszukują, ale Twój mózg… dając niesamowitą lekcję o tym, jak interpretujemy 🌍 świat wokół nas.
Dlaczego dane iluzje powodują właśnie taki, a nie inny efekt?
O tym w kolejnych wydaniach 🙂
Czy jesteś wrażliwy na iluzje ruchu?
A może te związane z kolorem bardziej Cię oszukują?
2.
Czy jesteśmy marionetkami społecznego wpływu? Czy jesteśmy tylko pionkami w społecznej grze o zgodę?
Konformizm w akcji, czyli nowe badania o tym, jak grupowe naciski kształtują nasze decyzje 70 lat po przełomowym badaniu Solomona Ascha.
Zanim przejdziemy do nowego badania cofnijmy się o 70 lat.
🔎 W latach 50. XX wieku Solomon Asch przeprowadził pionierskie badania nad konformizmem, które odkryły, jak silny może być wpływ grupy na indywidualne decyzje.
Uczestnicy eksperymentu musieli określić, która z trzech linii ma taką samą długość jak linia wzorcowa.
Z pozoru proste zadanie stało się skomplikowane, gdy inni „uczestnicy” (w rzeczywistości asystenci prowadzącego) celowo podawali błędne odpowiedzi.
Wiele osób pod wpływem grupy również zaczęło podawać błędne odpowiedzi, mimo oczywistej niezgodności z rzeczywistością!
👉 Przejdźmy do 2024 roku.
Czy w dzisiejszych czasach, w erze mediów społecznościowych i polaryzacji politycznej, ulegamy grupie tak samo? Najnowsze badania rzucają nowe światło na tę zagadkę.
W badaniu przeprowadzonym z udziałem 210 osób naukowcy postanowili powtórzyć słynny eksperyment Ascha. Tym razem jednak dodali kilka interesujących zwrotów akcji.
🔎 Po pierwsze, sprawdzili, czy finansowe zachęty mogą zmniejszyć skłonność do konformizmu. Okazało się, że choć pieniądze nieco zmniejszyły błędy (z 33% -> do 25%), nadal znacząca liczba uczestników podążała za błędnymi opiniami grupy.
🌐 Po drugie, badanie rozszerzyło zakres eksperymentu Ascha na opinie polityczne, ujawniając, że nawet tu doświadczamy konformizmu – aż 38% uczestników poddało się wpływom grupy.
🧠 Co z cechami osobowości?
Zaskakująco większość z nich, w tym inteligencja, poczucie własnej wartości czy potrzeba akceptacji społecznej, nie miały wpływu na skłonność do konformizmu. Wyjątkiem była „otwartość” – wydaje się, że ta cecha może chronić przed presją grupy.
To prowokuje pytanie:
czy nasze decyzje są zatem naprawdę nasze czy może jesteśmy bardziej podatni na wpływy społeczne niż sobie to uświadamiamy? 🧐
W świetle tych odkryć może warto się zastanowić, jak często nasze poglądy i decyzje są kształtowane NIE przez nasze indywidualne przekonania, ale przez to, co jest akceptowane i popierane przez otaczające nas grupy.
3.
Czy AI „widzi” i „słyszy” podobnie jak my?
Sztuczna inteligencja wzoruje się na tej naturalnej, jednak jak maszyny rozpoznają obrazy i dźwięki?
To pytanie stało się ostatnio przedmiotem fascynującego badania przeprowadzonego przez neurobiologów z MIT.
🔎 Badanie koncentrowało się na głębokich sieciach neuronowych, które uczono rozpoznawać obrazy i dźwięki – podobnie jak nasz ludzki system sensoryczny. Ale odkryto coś zaskakującego!
Gdy naukowcy poprosili sieci neuronowe o wygenerowanie obrazu lub dźwięku, który był przez nie rozpoznawany tak samo jak konkretny, naturalny bodziec (np. zdjęcie niedźwiedzia), większość z tych generowanych obrazów lub dźwięków była… kompletnie niezrozumiała dla ludzi!
💡 To sugeruje, że maszyny mogą rozwijać swoje własne, idiosynkratyczne „niezmienności” (invariances), reagując w ten sam sposób na bodźce o bardzo różnych cechach. Innymi słowy, co dla maszyny jest „niedźwiedziem” dla nas może wyglądać jak zlepek losowych pikseli.
👉 Zatem sposób, w jaki AI rozpoznaje obiekty czy dźwięki jest daleki od tego, jak robi to nasz mózg. Nie oznacza to, że któryś z nich jest gorszy.
Prowadzi to do sytuacji, gdzie AI może bez problemu nauczyć się rozpoznawać to, co my tworzymy, ale my możemy się nie nauczyć rozpoznawać tego, co tworzy AI.
🧐 Odkrycie to podkreśla, jak różne mogą być percepcje między biologicznymi i sztucznymi sieciami neuronowymi.
Co ciekawe, nawet różne modele miały swoje unikalne niezmienniki, niezrozumiałe dla innych modeli.
To badanie otwiera nową perspektywę na zrozumienie, jak modele komputerowe naśladują – lub nie – organizację ludzkiego postrzegania sensorycznego, a to z kolei może mieć ogromne implikacje zarówno w NeuroNauce, jak i w rozwoju sztucznej inteligencji.
4.
Czas reakcji! Czy koty słusznie są takie odważne?
Dlaczego tak trudno jest trafić 🪰 muchę?
Dlaczego 🐍 węże nie zdążają ugryźć 🙀 kota?
Jakie szanse w spotkaniu z wężem ma człowiek?
Kluczem do odpowiedzi jest czas reakcji, czyli szybkość, z jaką informacja (np. wzrokowa) jest przetwarzana przez 🧠 mózg, następnie interpretowana, by odpowiednio dobrać reakcję, która finalnie trafi do odpowiednich mięśni powodując odpowiedni ruch.
Zanim mrugniemy okiem, kot już wie, co robić!
Jak to możliwe?
🐈 Koty mają czas reakcji w zakresie od 20 do 70 milisekund. Ich zdolność do błyskawicznego reagowania to wynik zaawansowanych zmysłów wzroku i słuchu oraz złożonych ścieżek nerwowych w mózgu ssaków. Te atuty ewolucyjne pozwalają im na szybką ocenę sytuacji i natychmiastową reakcję.
W przeciwieństwie do kotów 🐍 węże mają nieco wolniejszy czas reakcji – od 44 do 108 milisekund. Ale to nie znaczy, że są wolne! Ich unikalne zdolności, takie jak wykrywanie wibracji czy ciepła, pozwalają im na skuteczne polowanie. Podczas ataku są w stanie pokonać 3 metry na sekundę osiągając przeciążenie 20G.
Dlaczego nie trafiamy 🪰 muchy domowej?
Muchy domowe reagują wyjątkowo szybko – ich czas reakcji to mniej więcej 20 milisekund. Jest to o wiele szybciej niż reakcja człowieka, która zazwyczaj trwa co najmniej 100 milisekund, a czasami może osiągnąć nawet 1000 milisekund.
Najciekawiej się jednak robi, gdy człowiek spotka się z wężem – dlaczego? 👀
Technicznie nasz czas reakcji (ok. 100 – 1000 ms) wypada blado przy wężach (np. żmija ma ok. 69 ms), jednak nasz mózg doskonale sobie z tym poradził, jak?
Sam czas przetwarzania wzrokowego bodźca to przeważnie minimalnie ok. 100 – 150 milisekund.
Jednak…
Nasze 🧠 mózgi są przystosowane do szybkiego wykrywania węży, reagując nawet na 30 milisekundowy bodziec. Badania potwierdzają istnienie „szybkiej ścieżki wizualnej” w mózgu, która jest zaprojektowana do wczesnego wykrywania potencjalnych zagrożeń takich jak węże.
Część badań sugeruje, że od momentu zauważenia węża do uniku ludzie są w stanie reagować w mniej niż 400 ms, co przy odpowiedniej odległości węża (np. powyżej 50 cm) daje wystarczający czas na unik przy części węży. Większość ukąszeń atakujących u węży odbywa się z odległość od 3 do 20 cm, a obronnych powyżej 50 – 60 cm. Tutaj zasada – im dalej tym bezpieczniej – sprawdza się idealnie, kupując bezcenne milisekundy na reakcję.
O mnie:
Marcin P. Stopa
Jestem ekspertem w wykorzystaniu neuronauki i NeuroTechnologii w biznesie, marketingu oraz badaniach konsumenckich.
Jako Head of NeuroResearch w Neuroinsight Lab wykorzystuję najnowocześniejsze narzędzia takie jak EEG i eye-tracking wspierane przez AI do identyfikacji nieuświadomionych insightów konsumenckich. Celem mojego zespołu w Neuroinsight Lab jest dostarczanie rzetelnej wiedzy o mechanizmach ludzkiego umysłu, która zapewnia klientom przewagę konkurencyjną i sukces rynkowy. W ten sposób umożliwiamy firmom korzystanie z przewagi, którą mają takie firmy jak Apple, Microsoft, TikTok, Google, Procter and Gamble i nie tylko.
Jestem także współtwórcą Platformy NanoLearningowej SeeWidely.com umożliwiającej efektywny rozwój kompetencji pracowników w zaledwie 5 minut dziennie, która w 2023 r. została wyróżniona, zdobywając tytuł HR TECH Changer przyznawany przez Polskie Forum HR w partnerstwie z Pracuj Ventures. Dzięki implementacji zdobyczy (neuro)nauki SeeWidely.com wywiera pozytywny wpływ na sektor HR, rozwijając już ponad 300 organizacji, w tym topowe firmy z GPW i S&P500
Wierzę, że jednym z podstawowych celów naszego pokolenia jest stworzenie rozwiązań usprawniających nasze możliwości poznawcze, tak potrzebne do sprawnego funkcjonowania w coraz bardziej złożonym świecie.
Chętnie dzielę się swoją wiedzą o NeuroTechnologii, mózgu, praktycznym zastosowaniu neuronauki w marketingu, biznesie i na co dzień. Występowałem na scenach między innymi TEDx, Mobile Trends for Experts, SAP Lab, Linkedin Local, IKEA, Virtual Summit, DIMAQ, TXB.digital.
W skrócie: wykorzystuję i przekuwam wiedzę o funkcjonowaniu mózgu w praktyczne i efektywne rozwiązania biznesowe i działania marketingowe.
NeuroEfektywnie🧠
Źródła:
#1
[1] Eagleman, D. M. (2001). Visual illusions and neurobiology. Nature Reviews Neuroscience, 2(12), 920-926.
[2] Gregory, R. L. (1997). Knowledge in perception and illusion. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 352(1358), 1121-1127.
#2
[4] Asch, S. E. (1951). Effects of group pressure upon the modification and distortion of judgments. In H. Guetzkow (ed.) Groups, leadership and men. Pittsburgh, PA: Carnegie Press.
[5] Asch, S. E. (1955). Opinions and social pressure. Scientific American, 193(5), 31-35.
[6] Asch, S. E. (1956). Studies of independence and conformity: A minority of one against a unanimous majority. Psychological Monographs: General and Applied, 70(9), 1-70.
[7] Franzen, A. et al. (2023). The power of social influence: A replication and extension of the Asch experiment. PLOS ONE.
#3
[8] Feather, J. et al. (2022). Model metamers reveal divergent invariances between biological and artificial neural networks. Nature Neuroscience.
[9] McDermott, J. et al. (2022). Idiosyncratic Invariances in Deep Neural Networks and Human Perception. MIT McGovern Institute for Brain Research.
#4
[10] Coelho, C. M., et al. (2019). Are Humans Prepared to Detect, Fear, and Avoid Snakes? The Mismatch Between Laboratory and Ecological Evidence. Front Psychol
[11] Le, Q. V., Isbell, L. A., Matsumoto, J., Nguyen, M., Hori, E., Maior, R. S., Tomaz, C., Tran, A. H., Ono, T., & Nishijo, H. (2013). Pulvinar neurons reveal neurobiological evidence of past selection for rapid detection of snakes. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(47), 19000-19005. DOI: 10.1073/pnas.1312648110.
[12] G. M. Gerken, D. Sandlin; Measurement of reaction time and absolute auditory threshold in cat. J. Acoust. Soc. Am. 1 November 1974; 56 (S1): S38. https://doi.org/10.1121/1.1914152
Rozmowa czy e-mail?
Chcesz dowiedzieć się jak neurobadania mogą pomóc w Twojej organizacji? Skontaktuj się z nami, używając formularza lub od razu zarezerwuj 30-minutową rozmowę w dogodnym dla siebie terminie.