# Mózg w liczbach

Atlas mózgu, NeuroEfektywnie.pl × Neuroinsight Lab. Strona: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/

Każda liczba ma źródło pierwotne; DOI sprawdzone w Crossref 14.10, 27.10 i 31.10.2026. Etykieta dowodu mówi, czy to pomiar, wartość szacowana, wyliczenie, spór czy obalony mit. Stan katalogu: 2026-10-31.

## Budowa

### 86 mld neuronów w mózgu dorosłego człowieka

Średnio 86,1 mld (± 8,1 mld). Policzono je, zamieniając tkankę w zawiesinę jąder komórkowych i licząc jądra neuronów.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Azevedo i wsp., J Comp Neurol 513:532-541 (2009), https://doi.org/10.1002/cne.21974

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B01

### 80% neuronów mózgu mieści móżdżek

Móżdżek ma ok. 69 mld neuronów, a kora mózgu razem z istotą białą ok. 16 mld, czyli 19% wszystkich. Tymczasem móżdżek to tylko ok. 10% masy mózgu.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Azevedo i wsp., J Comp Neurol 513:532-541 (2009), https://doi.org/10.1002/cne.21974

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B02

### ok. 1 : 1 komórek nieneuronalnych na jeden neuron

Obok 86 mld neuronów mózg ma ok. 85 mld innych komórek, głównie glejowych. Popularne „10 komórek glejowych na neuron” to mit, którego liczenie komórek nigdy nie potwierdziło.
Proporcja zależy od okolicy. W korze z istotą białą przypada ok. 3,7 komórki nieneuronalnej na neuron, w móżdżku ok. 0,2.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Azevedo i wsp., J Comp Neurol 513:532-541 (2009), https://doi.org/10.1002/cne.21974; von Bartheld, Bahney i Herculano-Houzel, J Comp Neurol 524:3865-3895 (2016), przegląd, https://doi.org/10.1002/cne.24040

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B03

### 19 i 23 mld neuronów w korze nowej kobiet i mężczyzn

Średnio ok. 19 mld u kobiet i ok. 23 mld u mężczyzn, w badaniu 94 mózgów. Różnicy nie tłumaczyła wielkość ciała.
Badanie liczyło neurony i nie mierzyło sprawności umysłowej, więc nic o niej nie mówi.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Pakkenberg i Gundersen, J Comp Neurol 384:312-320 (1997), https://doi.org/10.1002/(sici)1096-9861(19970728)384:2<312::aid-cne10>3.0.co;2-k

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B04

### 164 bln synaps w samej korze nowej

Liczenie pod mikroskopem elektronowym w próbkach z 4 okolic kory dało średnio 164 bln synaps w korze nowej. Popularne „100 bilionów synaps w mózgu” to więc za mało już dla samej kory.
Synaps w całym mózgu, z móżdżkiem i pniem, nikt nie policzył.

Dowód: Szacowane. Źródło: Tang i wsp., Synapse 41:258-273 (2001), https://doi.org/10.1002/syn.1083

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B05

### ok. 7 tys. synaps na przeciętny neuron kory

To wynik dzielenia liczby synaps kory nowej przez liczbę jej neuronów. Duże neurony piramidowe mogą mieć ich ok. 30 tys.

Dowód: Szacowane. Źródło: Tang i wsp., Synapse 41:258-273 (2001), https://doi.org/10.1002/syn.1083; Pakkenberg i Gundersen, J Comp Neurol 384:312-320 (1997), https://doi.org/10.1002/(sici)1096-9861(19970728)384:2<312::aid-cne10>3.0.co;2-k; Eyal i wsp., Front Cell Neurosci 12:181 (2018), https://doi.org/10.3389/fncel.2018.00181

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B06

### 461 typów komórek w atlasie mózgu człowieka

Odczytanie aktywnych genów w ponad 3 mln jąder komórkowych z ok. 100 miejsc mózgu dało 461 typów komórek i 3313 podtypów.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Siletti i wsp., Science 382:eadd7046 (2023), https://doi.org/10.1126/science.add7046

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B07

### 1,1-1,3 l objętość tkanki mózgu

Średnie z badań rezonansem wynoszą ok. 1130 cm³ u kobiet i ok. 1260 cm³ u mężczyzn, bez płynu mózgowo-rdzeniowego.
Rozrzut między ludźmi jest duży.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Cosgrove, Mazure i Staley, Biol Psychiatry 62:847-855 (2007), przegląd, https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2007.03.001

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B08

### 2,5 mm średnia grubość kory mózgu

Kora ma od 1 do 4,5 mm grubości. Na szczytach zakrętów jest grubsza (2,7 mm) niż w głębi bruzd (2,2 mm).

Dowód: Zmierzone. Źródło: Fischl i Dale, PNAS 97:11050-11055 (2000), https://doi.org/10.1073/pnas.200033797

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B09

### ok. 1950 cm² powierzchni rozłożonej kory obu półkul

Rozprostowana kora jednej półkuli ma średnio 973 cm². Obie razem dają mniej więcej kwadrat o boku 44 cm.
Wynik zależy od tego, którą powierzchnię kory się mierzy, tu jej warstwę środkową. Starsze prace podawały więcej, do ok. 2600 cm².

Dowód: Zmierzone. Źródło: Van Essen i wsp., Cereb Cortex 22:2241-2262 (2012), https://doi.org/10.1093/cercor/bhr291

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B10

### 16 087 neuronów w 1,05 mm³ kory

To najdokładniej zbadany kawałek ludzkiej kory. Ma 16 087 neuronów, 32 315 komórek glejowych, ok. 150 mln synaps i ok. 23 cm naczyń krwionośnych, a zdjęcia z mikroskopu zajęły 1,4 petabajta.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Shapson-Coe i wsp., Science 384:eadk4858 (2024), https://doi.org/10.1126/science.adk4858

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B11

### 176 000 km włókien z osłonką mielinową u 20-letniego mężczyzny

U kobiet w tym wieku ok. 149 000 km. Do 80. roku życia ta długość maleje o ok. 45%. 176 000 km to ok. 4,4 obwodu Ziemi na równiku.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Marner, Nyengaard, Tang i Pakkenberg, J Comp Neurol 462:144-152 (2003), https://doi.org/10.1002/cne.10714

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B12

### 0,2-2 mln km szacowana długość wszystkich połączeń nerwowych

W milimetrze sześciennym kory myszy jest ok. 4 km aksonów. Przeniesienie tej gęstości na ludzką korę daje ok. 2 mln km, inne zestawienia ok. 0,85 mln km. Zmierzono tylko włókna z osłonką mielinową, a te mają ok. 150-180 tys. km. Cała szacowana długość to od ok. połowy do ok. 5 odległości z Ziemi do Księżyca.
Całego okablowania ludzkiego mózgu nikt nie zmierzył.

Dowód: Szacowane. Źródło: Chklovskii, Schikorski i Stevens, Neuron 34:341-347 (2002), za Braitenbergiem i Schüzem, Cortex (1998), https://doi.org/10.1016/s0896-6273(02)00679-7; Marner, Nyengaard, Tang i Pakkenberg, J Comp Neurol 462:144-152 (2003), https://doi.org/10.1002/cne.10714

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B13

### 84% i 69% wody w istocie szarej i białej

Istota szara to ok. 84% wody, istota biała ok. 69%. Wcześniejsze biopsje dawały zbliżone wartości.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Oros-Peusquens i wsp., Front Neurol 10:1333 (2019), https://doi.org/10.3389/fneur.2019.01333

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B14

### 36-66% suchej masy mózgu to tłuszcze

Tłuszcze to 36-40% suchej masy istoty szarej, 49-66% istoty białej i 78-81% osłonki mielinowej. Popularne „mózg w 60% z tłuszczu” pasuje więc do istoty białej, nie do całego mózgu.

Dowód: Zmierzone. Źródło: O'Brien i Sampson, J Lipid Res 6:537-544 (1965), https://doi.org/10.1016/s0022-2275(20)39619-x

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B15

### ok. 26 nm szerokości szczeliny synaptycznej

Tyle dzieli dwie komórki w synapsie chemicznej, zarówno pobudzającej, jak i hamującej. Zmierzono to w zamrożonych, nieutrwalonych synapsach. Szczelina jest ok. 3800 razy węższa niż grubość kartki papieru (ok. 0,1 mm).

Dowód: Zmierzone. Gatunek: szczur. Źródło: Tao i wsp., J Neurosci 38:1493-1510 (2018), https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.1548-17.2017

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B16

### 38,5 °C średnia temperatura zdrowego mózgu

Mózg jest cieplejszy niż reszta ciała. W jamie ustnej tych samych osób zmierzono 36,0 °C. Najcieplej jest głęboko, we wzgórzu, do 40,9 °C, a temperatura zmienia się w rytmie dobowym.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Rzechorzek i wsp., Brain 145:2031-2048 (2022), https://doi.org/10.1093/brain/awab466

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B17

### 46 ml krwi na minutę przez każde 100 g mózgu

W spoczynku przez 100 g tkanki mózgu przepływa ok. 46-54 ml krwi na minutę. Dla całego mózgu to ok. 600-750 ml na minutę. Na dobę to ok. 860-1080 litrów.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Madsen, Holm, Herning i Lassen, J Cereb Blood Flow Metab 13:646-655 (1993), https://doi.org/10.1038/jcbfm.1993.83

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B18

### ok. 15 100 kolców dendrytycznych na jednym neuronie kory przedczołowej

Tyle szacunkowo ma drzewo dendrytów podstawnych neuronu piramidowego kory przedczołowej człowieka. W korze skroniowej ok. 12 700, u makaka w korze przedczołowej ok. 8800.

Dowód: Szacowane. Źródło: Elston, Benavides-Piccione i DeFelipe, J Neurosci 21:RC163 (2001), https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.21-17-j0002.2001

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#B19

## Energia

### 2% i 20% masy ciała i energii organizmu

Mózg to ok. 2% masy ciała, a zużywa ok. 20% tlenu, a więc i energii, całego organizmu w spoczynku.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Raichle i Gusnard, PNAS 99:10237-10239 (2002), https://doi.org/10.1073/pnas.172399499

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#E01

### 0,5-1% tyle energii dokłada skupienie na zadaniu

Większość energii mózg zużywa na stałą aktywność, niezależną od zadania. Skupienie dodaje szacunkowo ok. 0,5-1% całego budżetu, a lokalny przepływ krwi rośnie zwykle o 5% lub mniej.

Dowód: Szacowane. Źródło: Raichle, Science 314:1249-1250 (2006), https://doi.org/10.1126/science.1134405; Raichle i Gusnard, PNAS 99:10237-10239 (2002), https://doi.org/10.1073/pnas.172399499

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#E02

### 17-20 W mocy, którą mózg czerpie z glukozy

Tyle wynika z pomiarów zużycia glukozy w badaniach PET. Sama kora szara zużywa z tego ok. 3 W. Cały mózg zużywa więc ok. 350-410 kcal na dobę.
Popularne „20 W” to zaokrąglenie w górę.

Dowód: Szacowane. Źródło: Balasubramanian, PNAS 118:e2107022118 (2021), https://doi.org/10.1073/pnas.2107022118

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#E03

### prawie ½ energii mózgu idzie na utrzymanie, nie na sygnały

Nieco poniżej połowy energii mózg wydaje na procesy niezwiązane z przesyłaniem sygnałów, np. budowę białek. W samej sygnalizacji najwięcej kosztują impulsy (ok. 47%) i działanie synaps (ok. 34%).

Dowód: Szacowane. Źródło: Engl i Attwell, J Physiol 593:3417-3429 (2015), przegląd, https://doi.org/10.1113/jphysiol.2014.282517; Attwell i Laughlin, J Cereb Blood Flow Metab 21:1133-1145 (2001), https://doi.org/10.1097/00004647-200110000-00001

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#E04

### ok. 14 mld impulsów nerwowych na sekundę w całym mózgu

Budżet energetyczny kory pozwala średnio na ok. 0,16 impulsu na sekundę na neuron. Przy 86 mld neuronów daje to ok. 14 mld impulsów na sekundę, a realny zakres to od kilku do kilkudziesięciu miliardów.
Większość neuronów przez większość czasu milczy.

Dowód: Szacowane. Źródło: Lennie, Curr Biol 13:493-497 (2003), https://doi.org/10.1016/S0960-9822(03)00135-0; Azevedo i wsp., J Comp Neurol 513:532-541 (2009), https://doi.org/10.1002/cne.21974

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#E05

## Szybkość

### ok. 80 m/s najszybsze przewodzenie w nerwach człowieka

Włókna czuciowe nerwu pośrodkowego przewodzą średnio 75-80 m/s, czyli ok. 290 km/h. W samym mózgu jest wolniej, bo włókna łączące półkule przewodzą ok. 8-10 m/s.
Popularne 120 m/s pochodzi z pomiarów u kota.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Macefield, Gandevia i Burke, Brain 112:1519-1532 (1989), https://doi.org/10.1093/brain/112.6.1519; Caminiti i wsp., J Neurosci 33:14501-14511 (2013), https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.0761-13.2013

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S01

### 3 razy szybciej niż gepard przewodzą najszybsze nerwy

Gepard w pełnym biegu osiąga 25,9 m/s (93 km/h). Najszybsze nerwy człowieka, ok. 290 km/h, są ok. 3 razy szybsze. Bolid F1 by je jednak wyprzedził, bo w wyścigu w Meksyku w 2016 roku pojechał 372,5 km/h. Większość połączeń w samym mózgu jest wolniejsza nawet od geparda.

Dowód: Obliczenie. Źródło: Wilson i wsp., Nature 498:185-189 (2013), https://doi.org/10.1038/nature12295; Macefield, Gandevia i Burke, Brain 112:1519-1532 (1989), https://doi.org/10.1093/brain/112.6.1519; Williams Racing, „How Fast Can a Formula 1 Car Go?”, williamsf1.com, dostęp 14.10.2026, https://www.williamsf1.com/posts/253b1dc5-aee9-4d3b-b720-8e30f3a83093/how-fast-can-an-f1-car-go; Caminiti i wsp., J Neurosci 33:14501-14511 (2013), https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.0761-13.2013

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S02

### < 1 ms trwa zwykle pojedynczy impuls nerwowy

Mierzony w połowie wysokości impuls trwa ok. 0,2 ms w komórkach Purkinjego móżdżku, 0,8 ms w neuronach piramidowych hipokampa i do 4 ms w neuronach dopaminergicznych.

Dowód: Zmierzone. Gatunek: mysz, szczur. Źródło: Bean, Nat Rev Neurosci 8:451-465 (2007), przegląd, https://doi.org/10.1038/nrn2148

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S03

### −73 mV napięcie w spoczynku wewnątrz neuronu kory

Tyle zmierzono w neuronach ludzkiej kory. Impuls zaczyna się, gdy przez błonę gwałtownie wpływa do komórki sód.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Testa-Silva i wsp., PLoS Biol 12:e1002007 (2014), https://doi.org/10.1371/journal.pbio.1002007; Hodgkin i Katz, J Physiol 108:37-77 (1949), https://doi.org/10.1113/jphysiol.1949.sp004310

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S04

### 231 ms prosty czas reakcji na bodziec wzrokowy

Średnio 231 ms, a po odjęciu opóźnień sprzętu 213 ms. Z każdym rokiem życia czas ten wydłuża się o ok. 0,55 ms.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Woods i wsp., Front Hum Neurosci 9:131 (2015), https://doi.org/10.3389/fnhum.2015.00131

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S05

### 56 ms tyle trwa droga obrazu z oka do kory wzrokowej

Pierwsza odpowiedź kory wzrokowej pojawia się średnio po 56 ms od bodźca, a kora czołowa jest aktywna już po ok. 80 ms.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Foxe i Simpson, Exp Brain Res 142:139-150 (2002), https://doi.org/10.1007/s00221-001-0906-7

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S06

### 13 ms wystarczy, żeby uchwycić sens obrazu

Ludzie rozpoznawali treść zdjęć pokazywanych w szybkim ciągu po 13 ms każde częściej, niż wynikałoby z zgadywania.
Przy 13 ms trafność była niska i rosła przy dłuższym czasie.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Potter i wsp., Atten Percept Psychophys 76:270-279 (2014), https://doi.org/10.3758/s13414-013-0605-z

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S07

### 1929 pierwsza publikacja EEG człowieka

Hans Berger zarejestrował fale mózgowe człowieka w 1924 roku i opisał je w 1929. Rytm, który zauważył jako pierwszy, ma ok. 10 drgań na sekundę; dziś nazywamy go rytmem alfa.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Berger, Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten 87:527-570 (1929), https://doi.org/10.1007/BF01797193

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S08

### do 200 ms na tyle mózg przygasza widzenie przy każdym mrugnięciu

Podobne wyciszenie widzenia towarzyszy szybkim skokom oczu. Możliwe, że odpowiada za nie ten sam mechanizm.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Ridder i Tomlinson, Vision Res 33:1795-1802 (1993), https://doi.org/10.1016/0042-6989(93)90170-2

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#S09

## Rozwój

### +101% objętości mózgu w pierwszym roku życia

Mózg dwu- do czterotygodniowego niemowlęcia ma ok. 36% objętości mózgu dorosłego. W pierwszym roku rośnie o 101%, w drugim o kolejne 15%.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Knickmeyer i wsp., J Neurosci 28:12176-12182 (2008), https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.3479-08.2008

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R01

### 28,7 roku wiek, w którym objętość istoty białej osiąga szczyt

Grubość kory osiąga szczyt już w wieku 1,7 roku, istota szara w wieku 5,9 roku, cały mózg 12,5 roku, a istota biała dopiero 28,7 roku.
U pojedynczego człowieka przebieg może być inny.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Bethlehem i wsp., Nature 604:525-533 (2022), https://doi.org/10.1038/s41586-022-04554-y

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R02

### 2-3 razy więcej kolców dendrytycznych w korze przedczołowej dziecka niż dorosłego

W dzieciństwie neurony kory przedczołowej mają 2-3 razy więcej kolców, czyli miejsc kontaktu, niż u dorosłych. Ich przycinanie trwa do trzeciej dekady życia.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Petanjek i wsp., PNAS 108:13281-13286 (2011), https://doi.org/10.1073/pnas.1105108108

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R03

### 3. miesiąc szczyt gęstości synaps w korze słuchowej

W korze słuchowej gęstość synaps osiąga szczyt ok. 3. miesiąca życia, w korze czołowej dopiero po 15. miesiącu. Usuwanie nadmiaru synaps w korze przedczołowej trwa do połowy okresu dojrzewania.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Huttenlocher i Dabholkar, J Comp Neurol 387:167-178 (1997), https://doi.org/10.1002/(SICI)1096-9861(19971020)387:2<167::AID-CNE1>3.0.CO;2-Z

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R04

## Starzenie

### 0,2% rocznie ubytek objętości mózgu od ok. 35. roku życia

Od ok. 35. roku życia mózg traci ok. 0,2% objętości rocznie, w wieku 60 lat ok. 0,5% rocznie, a później więcej.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Hedman i wsp., Hum Brain Mapp 33:1987-2002 (2012), metaanaliza, https://doi.org/10.1002/hbm.21334

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R05

### ok. 10% neuronów kory nowej ubywa między 20. a 90. rokiem życia

Przy zdrowym starzeniu kora nowa traci ok. 10% neuronów w ciągu 70 lat, u kobiet i mężczyzn podobnie.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Pakkenberg i Gundersen, J Comp Neurol 384:312-320 (1997), https://doi.org/10.1002/(sici)1096-9861(19970728)384:2<312::aid-cne10>3.0.co;2-k

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R06

### Nowe neurony? w hipokampie dorosłego, szacunki od zera do tysięcy na dobę

Datowanie komórek węglem 14C sugeruje ok. 700 nowych neuronów na dobę w każdym hipokampie. Inny zespół nie znalazł młodych neuronów u dorosłych wcale, kolejne znalazły ich tysiące.
Spór dotyczy metod barwienia i jakości tkanki i nie jest dziś rozstrzygnięty.

Dowód: Spór. Źródło: Spalding i wsp., Cell 153:1219-1227 (2013), https://doi.org/10.1016/j.cell.2013.05.002; Sorrells i wsp., Nature 555:377-381 (2018), https://doi.org/10.1038/nature25975; Boldrini i wsp., Cell Stem Cell 22:589-599 (2018), https://doi.org/10.1016/j.stem.2018.03.015; Moreno-Jiménez i wsp., Nat Med 25:554-560 (2019), https://doi.org/10.1038/s41591-019-0375-9

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R07

### ok. 50 lat tyle trzeba mieć, żeby słownictwo osiągnęło szczyt

Szybkość przetwarzania szczyt osiąga już pod koniec nastoletności. Różne zdolności dojrzewają i słabną w różnym wieku.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Hartshorne i Germine, Psychol Sci 26:433-443 (2015), https://doi.org/10.1177/0956797614567339

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R08

### +2% objętości hipokampu u osób starszych po treningu aerobowym

To mniej więcej tyle, ile hipokamp traci z wiekiem w rok lub dwa. W grupie bez treningu jego objętość malała.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Erickson i wsp., PNAS 108:3017-3022 (2011), https://doi.org/10.1073/pnas.1015950108

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#R09

## Uwaga

### 46,9% czasu czuwania myślimy o czymś innym, niż robimy

W badaniu z losowymi pytaniami wysyłanymi na smartfon 2250 dorosłych błądziło myślami w 46,9% momentów. Przy 16 godzinach czuwania to ok. 7,5 godziny dziennie.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Killingsworth i Gilbert, Science 330:932 (2010), https://doi.org/10.1126/science.1192439

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U01

### ok. 0,5 s trwa „mrugnięcie uwagi”

Gdy w szybkim ciągu obrazów wychwycimy jeden cel, drugi, pojawiający się 180-450 ms później, często nam umyka.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Raymond, Shapiro i Arnell, J Exp Psychol Hum Percept Perform 18:849-860 (1992), https://doi.org/10.1037/0096-1523.18.3.849

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U02

### ok. 4 elementy mieści pamięć robocza, a nie „7 ± 2”

W zadaniach wykrywania zmiany ludzie utrzymują w pamięci wzrokowej ok. 4 kolory albo orientacje naraz. Przegląd badań wskazuje granicę 3-5 porcji informacji.
Liczba porcji zależy od materiału i od tego, jak się je grupuje.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Luck i Vogel, Nature 390:279-281 (1997), https://doi.org/10.1038/36846; Cowan, Behav Brain Sci 24:87-114 (2001), przegląd, https://doi.org/10.1017/S0140525X01003922

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U03

### 83% radiologów nie zauważyło goryla na zdjęciu płuc

Goryl był 48 razy większy od typowego guzka, którego szukali. Większość z tych, którzy go przeoczyli, patrzyła wprost na niego.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Drew, Võ i Wolfe, Psychol Sci 24:1848-1853 (2013), https://doi.org/10.1177/0956797613479386; Simons i Chabris, Perception 28:1059-1074 (1999), https://doi.org/10.1068/p281059

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U04

### 17-19 h bez snu działa jak 0,5‰ alkoholu we krwi

Po 17-19 godzinach czuwania wyniki części testów były takie jak przy 0,5‰ alkoholu albo gorsze. Przy dłuższym czuwaniu spadały do poziomu ok. 1‰.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Williamson i Feyer, Occup Environ Med 57:649-655 (2000), https://doi.org/10.1136/oem.57.10.649

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U05

### ok. 10 bit/s przetwarza człowiek przy pisaniu, mówieniu czy czytaniu

Do zmysłów wpływa około miliarda bitów na sekundę. Resztę mózg musi odsiać i to właśnie robi uwaga.

Dowód: Szacowane. Źródło: Zheng i Meister, Neuron 113:192-204 (2025), https://doi.org/10.1016/j.neuron.2024.11.008

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U06

### 2,8 s przerwy wystarczyło, by pomyłek było dwa razy więcej

Po krótkiej przerwie na przepisanie dwóch liter pomyłki w kolejności kroków wzrosły z 2% do 4,3%. Przy przerwach trwających 4,4 s było ich ponad trzy razy więcej.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Altmann, Trafton i Hambrick, J Exp Psychol Gen 143:215-226 (2014), https://doi.org/10.1037/a0030986

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U07

### 40 s trwa typowe skupienie na jednym ekranie w pracy biurowej

To mediana z dwóch tygodni zapisów pracy przy komputerze. Mówi, jak często zmieniamy okno, a nie, jak długo umiemy się skupić.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Mark i wsp., CHI 2016:1739-1744 (2016), https://doi.org/10.1145/2858036.2858202

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U08

### 70% studentów uznało, że łączy zadania lepiej niż przeciętnie

Lepiej niż połowa może radzić sobie najwyżej połowa. Własna ocena nie wiązała się z prawdziwym wynikiem w teście.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Sanbonmatsu i wsp., PLoS One 8:e54402 (2013), https://doi.org/10.1371/journal.pone.0054402

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#U09

## Pamięć

### 56% wobec 42% materiału pamiętanego po tygodniu przy sprawdzaniu się i przy ponownym czytaniu

Po tygodniu osoby, które sprawdzały się z materiału, pamiętały 56%, a te, które go ponownie czytały, 42%. Metaanaliza 61 badań potwierdza przewagę sprawdzania się.
Po 5 minutach wygrywało ponowne czytanie (81% wobec 75%). Przewaga sprawdzania się pojawia się z czasem.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Roediger i Karpicke, Psychol Sci 17:249-255 (2006), https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x; Rowland, Psychol Bull 140:1432-1463 (2014), metaanaliza, https://doi.org/10.1037/a0037559

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#P01

### 47% wobec 37% materiału pamiętanego przy nauce z przerwami i przy nauce na raz

W przeglądzie 317 eksperymentów ludzie pamiętali średnio 47,3% materiału przy nauce z przerwami i 36,7% przy nauce „na raz”. Im dłużej chcemy pamiętać, tym dłuższe przerwy się opłacają.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Cepeda i wsp., Psychol Bull 132:354-380 (2006), metaanaliza, https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.3.354

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#P02

### Sen utrwala ruchy? wynik +20% po nocy snu nie powtórzył się w późniejszym badaniu

Po nocy snu wykonanie wyuczonej sekwencji ruchów palców przyspieszało o ok. 20%, a po dniu czuwania prawie wcale. Późniejsze badanie, które kontrolowało zmęczenie i porę dnia, tego wzrostu już nie znalazło.
Spór dotyczy wzmocnienia przez sen. To, że sen chroni przed zapominaniem, jest osobną kwestią.

Dowód: Spór. Źródło: Walker i wsp., Neuron 35:205-211 (2002), https://doi.org/10.1016/S0896-6273(02)00746-8; Rickard i wsp., J Exp Psychol Learn Mem Cogn 34:834-842 (2008), https://doi.org/10.1037/0278-7393.34.4.834

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#P03

### Dźwięki we śnie nie dają pewnego efektu dla pamięci

W metaanalizie 10 badań dźwięki zsynchronizowane z falami wolnymi snu, stosowane m.in. w opaskach komercyjnych, dały mały efekt dla pamięci, nieistotny statystycznie. Autorzy nie widzą podstaw, by polecać takie urządzenia.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Wunderlin i wsp., Sleep 44:zsaa296 (2021), metaanaliza, https://doi.org/10.1093/sleep/zsaa296

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#P04

### ok. 5000 twarzy zna przeciętna osoba

Różnice między ludźmi są duże. Każda z badanych osób znała od 1000 do 10 000 twarzy.

Dowód: Szacowane. Źródło: Jenkins, Dowsett i Burton, Proc R Soc B 285:20181319 (2018), https://doi.org/10.1098/rspb.2018.1319

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#P05

### raz w tygodniu mniej więcej tak często mamy słowo na końcu języka

Często chodzi o imiona i nazwiska. Zdarza się to częściej z wiekiem, a często pamiętamy pierwszą literę szukanego słowa.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Brown, Psychol Bull 109:204-223 (1991), przegląd, https://doi.org/10.1037/0033-2909.109.2.204

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#P06

## Emocje

### 33 ms wystarczy, by ciało migdałowate zareagowało na strach

Twarze ze strachem pokazywano przez 33 ms i zaraz zasłaniano twarzą neutralną. 8 z 10 osób ich nie zauważyło, a ich ciało migdałowate i tak reagowało silniej.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Whalen i wsp., J Neurosci 18:411-418 (1998), https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.18-01-00411.1998

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#M01

### Nazwij emocję a ciało migdałowate się wycisza

Gdy badani nazywali emocję na zdjęciu twarzy, ciało migdałowate było mniej aktywne niż przy ocenie płci tej osoby. Im silniej pracowała prawa brzuszno-boczna kora przedczołowa, tym bardziej ciało migdałowate się wyciszało.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Lieberman i wsp., Psychol Sci 18:421-428 (2007), https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.01916.x

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#M02

### 67% i 25% mężczyzn i kobiet raziło się prądem, byle nie siedzieć 15 minut sam na sam z myślami

Wcześniej te same osoby deklarowały, że zapłaciłyby, żeby uniknąć tego wstrząsu.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Wilson i wsp., Science 345:75-77 (2014), https://doi.org/10.1126/science.1250830

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#M03

### 701 osób pokolorowało na sylwetce ciała, gdzie czuje emocje

Każda emocja miała własną mapę, wyraźnie inną od pozostałych. Mapy były podobne u osób z Europy Zachodniej i z Azji Wschodniej.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Nummenmaa i wsp., PNAS 111:646-651 (2014), https://doi.org/10.1073/pnas.1321664111

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#M04

### 100 ms wystarczy, by ocenić z twarzy, czy ktoś budzi zaufanie

Oceny po tak krótkim spojrzeniu były bardzo podobne do ocen bez limitu czasu. Dłuższe patrzenie zwiększało przede wszystkim pewność oceny.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Willis i Todorov, Psychol Sci 17:592-598 (2006), https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01750.x

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#M05

## Mity

### Lewo- i prawopółkulowcy to mit, którego nie potwierdziło badanie 1011 osób

Przewaga jednej półkuli dotyczy pojedynczych połączeń i zadań, a nie całej osoby. Nikt w badanej grupie nie miał „dominującej półkuli”.

Dowód: Mit obalony. Źródło: Nielsen i wsp., PLoS One 8:e71275 (2013), https://doi.org/10.1371/journal.pone.0071275

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#X01

### Wzrokowcy i słuchowcy dopasowywanie nauki do „stylu uczenia się” nie ma oparcia w badaniach

Przegląd badań nie znalazł podstaw, by dopasowywać nauczanie do tego, czy ktoś jest „wzrokowcem”, czy „słuchowcem”. Niewiele badań w ogóle mogło to sprawdzić, a kilka przeczyło tej hipotezie.

Dowód: Mit obalony. Źródło: Pashler i wsp., Psychol Sci Public Interest 9:105-119 (2008), przegląd, https://doi.org/10.1111/j.1539-6053.2009.01038.x

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#X02

### Efekt Mozarta metaanaliza ok. 40 badań go nie potwierdziła

Słuchanie Mozarta nie poprawia zdolności przestrzennych bardziej niż inne pobudzające bodźce. Metaanaliza objęła ponad 3000 osób.

Dowód: Mit obalony. Źródło: Pietschnig, Voracek i Formann, Intelligence 38:314-323 (2010), metaanaliza, https://doi.org/10.1016/j.intell.2010.03.001

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#X03

### Uwaga złotej rybki popularne 8 sekund nie ma źródła naukowego

Liczba trafiła do mediów z raportu marketingowego z 2015 roku, który powoływał się na stronę bez danych. Przegląd badań nad uwagą na wykładach nie znalazł też podstaw dla limitu 10-15 minut.

Dowód: Mit obalony. Źródło: Bradbury, Adv Physiol Educ 40:509-513 (2016), https://doi.org/10.1152/advan.00109.2016

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#X04

### Pamięć w petabajtach popularne 2,5 PB to nie wynik badań

Liczba pochodzi z odpowiedzi na pytanie czytelnika w magazynie popularnonaukowym (2010), opartej na założeniu ok. 1 mld neuronów zamiast 86 mld. Recenzowane badanie na szczurach szacuje ok. 4,7 bita informacji na synapsę, ale nie przelicza tego na petabajty.
Pojemności pamięci człowieka nikt nie zmierzył.

Dowód: Mit obalony. Źródło: Reber, odpowiedź w rubryce „Ask the Brains”, Scientific American Mind 21:70 (2010), tekst nierecenzowany, https://doi.org/10.1038/scientificamericanmind0510-70; Bartol i wsp., eLife 4:e10778 (2015), https://doi.org/10.7554/eLife.10778

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#X05

### Smartfon na biurku sama obecność telefonu ma mały i niepewny wpływ na wyniki

W metaanalizie 22 badań sama obecność telefonu nieco obniżała wyniki, głównie w zadaniach pamięciowych. Bezpośrednia, zarejestrowana z góry powtórka głośnego badania z 2017 roku tego efektu nie znalazła.
Efekt jest mały, niestabilny i różni się między krajami.

Dowód: Spór. Źródło: Böttger, Poschik i Zierer, Behav Sci 13:751 (2023), metaanaliza, https://doi.org/10.3390/bs13090751; Ward i wsp., J Assoc Consum Res 2:140-154 (2017), https://doi.org/10.1086/691462; Ruiz Pardo i Minda, Acta Psychol 230:103717 (2022), replikacja, https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2022.103717

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#X06

### Używamy 10% mózgu to mit, w który wierzyło 46-48% nauczycieli w badaniu z Wielkiej Brytanii i Holandii

Mózg to ok. 2% masy ciała, a zużywa ok. 20% energii organizmu. Tkanka, która nie pracuje, nie kosztowałaby tyle.

Dowód: Mit obalony. Źródło: Dekker i wsp., Front Psychol 3:429 (2012), https://doi.org/10.3389/fpsyg.2012.00429; Raichle i Gusnard, PNAS 99:10237-10239 (2002), https://doi.org/10.1073/pnas.172399499

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#X07

## Inne mózgi

### 139 255 neuronów w mózgu dorosłej muszki, każdy z połączeniami

To pierwsza pełna mapa połączeń mózgu dorosłego zwierzęcia, z 54,5 mln synaps między neuronami i 8453 typami komórek, z czego 4581 opisano po raz pierwszy.
Cały mózg muszki ma mniej niż 1 mm szerokości.

Dowód: Zmierzone. Gatunek: muszka owocowa. Źródło: Dorkenwald i wsp., Nature 634:124-138 (2024), https://doi.org/10.1038/s41586-024-07558-y; Schlegel i wsp., Nature 634:139-152 (2024), https://doi.org/10.1038/s41586-024-07686-5

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#G01

### 302 neurony w pierwszej mapie układu nerwowego (1986)

Pierwszą mapę połączeń całego układu nerwowego opublikowano w 1986 roku dla nicienia C. elegans. Mózg larwy muszki (3016 neuronów, 548 tys. synaps) zmapowano w 2023 roku.

Dowód: Zmierzone. Gatunek: nicień, muszka (larwa). Źródło: White, Southgate, Thomson i Brenner, Phil Trans R Soc B 314:1-340 (1986), https://doi.org/10.1098/rstb.1986.0056; Winding i wsp., Science 379:eadd9330 (2023), https://doi.org/10.1126/science.add9330

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#G02

### ponad 200 tys. komórek w milimetrze sześciennym kory wzrokowej myszy

Projekt MICrONS zmapował ponad 200 tys. komórek i ok. 524 mln synaps, a u ok. 75 900 neuronów nagrał wcześniej aktywność, gdy mysz oglądała filmy.
Popularne „4 km aksonów” pochodzi z komunikatu prasowego, nie z publikacji.

Dowód: Zmierzone. Gatunek: mysz. Źródło: MICrONS Consortium, Nature 640:435-447 (2025), https://doi.org/10.1038/s41586-025-08790-w

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#G03

### 47-70 mln neuronów w mózgu myszy

Najnowsze liczenie tą samą metodą co u człowieka dało 47,5 mln neuronów (bez opuszki węchowej), wcześniejsze ok. 70 mln.

Dowód: Zmierzone. Gatunek: mysz. Źródło: Herculano-Houzel i wsp., Front Neuroanat 9:64 (2015), https://doi.org/10.3389/fnana.2015.00064

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#G04

### ok. 620 tys. razy więcej neuronów ma człowiek niż muszka

86 mld neuronów człowieka to ok. 620 tys. razy więcej niż 139 255 neuronów muszki i ok. 1200-1800 razy więcej niż u myszy.

Dowód: Obliczenie. Gatunek: człowiek, muszka, mysz. Źródło: Azevedo i wsp., J Comp Neurol 513:532-541 (2009), https://doi.org/10.1002/cne.21974; Dorkenwald i wsp., Nature 634:124-138 (2024), https://doi.org/10.1038/s41586-024-07558-y; Herculano-Houzel i wsp., Front Neuroanat 9:64 (2015), https://doi.org/10.3389/fnana.2015.00064

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#G05

### 14-15 razy mniejszy w każdym wymiarze jest mózg myszy

Mózg myszy waży ok. 0,45 g, czyli ok. 3 tys. razy mniej niż mózg człowieka. W każdym wymiarze to ok. 14-15 razy mniej.

Dowód: Obliczenie. Gatunek: mysz, człowiek. Źródło: Herculano-Houzel i wsp., Front Neuroanat 9:64 (2015), https://doi.org/10.3389/fnana.2015.00064; Azevedo i wsp., J Comp Neurol 513:532-541 (2009), https://doi.org/10.1002/cne.21974

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#G06

### ok. 2700 lat liczenia neuronów mózgu po jednym na sekundę

Licząc 86 mld neuronów po jednym na sekundę, bez snu i przerw, skończylibyśmy po ok. 2700 latach.

Dowód: Obliczenie. Źródło: Azevedo i wsp., J Comp Neurol 513:532-541 (2009), https://doi.org/10.1002/cne.21974

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#G07

## Ból

### ok. 60% osób po amputacji czuje ból w kończynie, której już nie ma

To ból fantomowy. Odsetki w poszczególnych badaniach bardzo się od siebie różnią.

Dowód: Szacowane. Źródło: Limakatso i wsp., PLoS One 15:e0240431 (2020), https://doi.org/10.1371/journal.pone.0240431

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#L01

### ponad 50% słabiej czuć ból, gdy partner trzyma za rękę

Średnia ocena bólu spadła z 52 do 25 na skali do 100 w porównaniu z bólem znoszonym w samotności. Gdy partner siedział obok bez dotyku, wynosiła 38.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Goldstein i wsp., PNAS 115:E2528-E2537 (2018), https://doi.org/10.1073/pnas.1703643115

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#L02

### 19% dorosłych w Europie żyje z bólem przewlekłym

To ból trwający co najmniej pół roku i silny co najmniej na 5 w skali do 10. Co piąta z tych osób straciła przez niego pracę.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Breivik i wsp., Eur J Pain 10:287-333 (2006), https://doi.org/10.1016/j.ejpain.2005.06.009

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#L03

## Sen

### 14 nocy po 6 h w łóżku osłabia uwagę tak jak noc całkowicie bez snu

Senność rosła tylko w pierwszych dniach, a wyniki testów spadały dalej. Badani w dużej mierze nie zauważali, jak bardzo się pogorszyli.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Van Dongen i wsp., Sleep 26:117-126 (2003), https://doi.org/10.1093/sleep/26.2.117

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#N01

### 44% mniej glukozy zużywa mózg w śnie głębokim niż w czuwaniu

Glukoza to główne paliwo mózgu. W śnie głębokim jego praca wyraźnie zwalnia.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Maquet i wsp., Brain Res 513:136-143 (1990), https://doi.org/10.1016/0006-8993(90)91099-3

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#N02

### ponad 2 razy więcej osób odkryło ukrytą regułę zadania po nocy snu

Sen pomagał tylko tym, którzy wcześniej pracowali nad zadaniem. Pora dnia nie miała znaczenia.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Wagner i wsp., Nature 427:352-355 (2004), https://doi.org/10.1038/nature02223

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#N03

### ponad 80% pobudzeń w nowym miejscu wywołały dźwięki docierające do lewej półkuli

Pierwszej nocy w nowym miejscu lewa półkula śpi płycej i czuwa jak wartownik. Po mniej więcej tygodniu ta różnica znika.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Tamaki i wsp., Curr Biol 26:1190-1194 (2016), https://doi.org/10.1016/j.cub.2016.02.063

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#N04

### 7-9 godzin snu na dobę zalecają eksperci dorosłym

Nastolatkom 8-10 godzin, osobom starszym 7-8. W Stanach Zjednoczonych krócej niż 7 godzin śpi ponad jedna trzecia dorosłych.

Dowód: Szacowane. Źródło: Hirshkowitz i wsp., Sleep Health 1:40-43 (2015), https://doi.org/10.1016/j.sleh.2014.12.010; Liu i wsp., MMWR Morb Mortal Wkly Rep 65:137-141 (2016), https://doi.org/10.15585/mmwr.mm6506a1

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#N05

### 10 minut drzemki wystarczyło, by od razu poprawić czujność i wyniki

Badani spali poprzedniej nocy ok. 5 godzin. Część efektów trzymała się do 155 minut, a po 30 minutach drzemki było najpierw gorzej, bo trzeba się było rozbudzić.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Brooks i Lack, Sleep 29:831-840 (2006), https://doi.org/10.1093/sleep/29.6.831

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#N06

## Dopamina

### ponad 99% dopaminy usunięto, a cukier wciąż smakował

Miny przy cukrze i przy gorzkiej chininie zostały takie jak u zdrowych zwierząt. Dopamina odpowiada za chcenie, a nie za lubienie.

Dowód: Zmierzone. Gatunek: szczur. Źródło: Berridge i Robinson, Brain Res Rev 28:309-369 (1998), https://doi.org/10.1016/s0165-0173(98)00019-8

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#D01

### ok. 1 mln neuronów dopaminowych w śródmózgowiu człowieka

Małpa ma ich około 200 tys., a szczur około 20 tys. Ta garstka komórek wpływa na motywację, ruch i uczenie się.

Dowód: Szacowane. Źródło: Schultz, Dialogues Clin Neurosci 18:23-32 (2016), przegląd, https://doi.org/10.31887/DCNS.2016.18.1/wschultz

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#D02

## Déjà vu

### 74% zdrowych osób przeżyło déjà vu

Zwykle trwa kilka sekund. Z wiekiem zdarza się rzadziej, a z płcią nie ma związku.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Hadzic i Andersson, Front Neurol 15:1406889 (2024), https://doi.org/10.3389/fneur.2024.1406889

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#V01

### 43% osób ma déjà vu kilka razy w roku

To najczęstsza odpowiedź na pytanie o to, jak często się zdarza.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Mumoli i wsp., Behav Sci 7:50 (2017), https://doi.org/10.3390/bs7030050

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#V02

## Błędy poznawcze

### 87% osób woli 3000 na pewno niż 80% szans na 4000

Gdy obie szanse podzielić przez cztery, głosy dzielą się prawie po równo. W rachunku wybór nie powinien się zmienić.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Ruggeri i wsp., Nat Hum Behav 4:622-633 (2020), https://doi.org/10.1038/s41562-020-0886-x

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H01

### 1,3-2 razy mocniej niż zysk liczy się w decyzji strata tej samej wielkości

Klasyczne oszacowanie z 1992 roku to 2,25. Metaanaliza opublikowanych wyników daje ok. 1,96, a metaanaliza surowych danych z zakładów 1,31.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Brown i wsp., J Econ Lit 62:485-516 (2024), https://doi.org/10.1257/jel.20221698; Walasek, Mullett i Stewart, J Econ Psychol 103:102740 (2024), https://doi.org/10.1016/j.joep.2024.102740; Tversky i Kahneman, J Risk Uncertain 5:297-323 (1992), https://doi.org/10.1007/BF00122574

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H02

### 80% osób postawiłoby na reszkę po pięciu orłach z rzędu

Trzy czwarte z nich uznało przy tym orła i reszkę za równie prawdopodobne. Można znać szanse i obstawiać wbrew nim.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Farmer, Warren i Hahn, J Exp Psychol Gen 146:63-76 (2017), https://doi.org/10.1037/xge0000245

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H03

### 61% osób po miesiącu wciąż uznawało powtórzone zdania za prawdziwsze

Wystarczyło przeczytać zdanie jeden raz. Od razu po lekturze taki wzór miało 75% osób, po tygodniu 71%, a po miesiącu wciąż większość.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Henderson, Simons i Barr, J Cogn 4:29 (2021), https://doi.org/10.5334/joc.161

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H04

### 30,4% relacji o zmyślonym zdarzeniu z dzieciństwa to fałszywe wspomnienie

Badanym podsuwano opis wydarzenia z dzieciństwa, którego nie było. W kolejnych 23% relacji częściowo przyjęli podsunięte zdarzenie.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Scoboria i wsp., Memory 25:146-163 (2017), https://doi.org/10.1080/09658211.2016.1260747

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H05

### 68% kobiet wolało swoje zdjęcie w odbiciu lustrzanym

Lustrzaną wersję własnej twarzy oglądamy co rano, a inni widzą zwykłą. Partnerzy tych kobiet częściej woleli wersję zwykłą.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Mita, Dermer i Knight, J Pers Soc Psychol 35:597-601 (1977), https://doi.org/10.1037/0022-3514.35.8.597

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H06

### ok. 36 pokazów, po których sympatia do rzeczy przestaje rosnąć

Im częściej coś widzimy, tym bardziej to lubimy, ale nie bez końca. Po tym progu sympatia średnio zaczyna spadać.

Dowód: Szacowane. Źródło: Montoya i wsp., Psychol Bull 143:459-498 (2017), https://doi.org/10.1037/bul0000085

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H07

### 81% osób z zewnętrznym terminem skończyło przed nim

We własnych, krótszych prognozach tych samych osób zmieściło się niecałe 39%. O dniu skończenia częściej decyduje termin niż plan.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Buehler, Griffin i Ross, J Pers Soc Psychol 67:366-381 (1994), https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.3.366

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H08

### 96% zdjęć dostało po filtrze upiększającym wyższą ocenę urody

Te same osoby po filtrze wydawały się też inteligentniejsze i bardziej godne zaufania. Ocena urody nie spadła przy żadnym z 462 zdjęć.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Gulati i wsp., R Soc Open Sci 11:240882 (2024), https://doi.org/10.1098/rsos.240882

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#H09

## Świadomość

### 44 ms odstępu między cyfrą a maską wystarczyło, by „nie widzę” zmieniło się w „widzę”

Widoczność nie rosła po trochu. Nieco krócej i cyfra zwykle znikała, nieco dłużej i zwykle już była.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Del Cul, Baillet i Dehaene, PLoS Biol 5:e260 (2007), https://doi.org/10.1371/journal.pbio.0050260

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#W01

### 41% pacjentów z rozpoznaniem stanu wegetatywnego było w stanie minimalnej świadomości

Wyszło to dopiero wtedy, gdy zbadano ich standardową skalą przy łóżku. Otwarte oczy bez reakcji to jeszcze nie brak świadomości.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Schnakers i wsp., BMC Neurol 9:35 (2009), https://doi.org/10.1186/1471-2377-9-35

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#W02

### 25% osób bez reakcji na polecenia wykonało zadanie w skanerze albo w EEG

Te same badania przeoczyły większość osób, które przy łóżku wykonują polecenia. Brak odpowiedzi w skanerze niczego więc nie przesądza.

Dowód: Zmierzone. Źródło: Bodien i wsp., N Engl J Med 391:598-608 (2024), https://doi.org/10.1056/NEJMoa2400645

Adres: https://neuroefektywnie.pl/mozg/liczby/#W03